Halos walong buwan mula nang siya’y malipat sa kustodiya ng Embahada ng Estados Unidos sa Pilipinas mula sa pagkakapiit sa Makati City Jail — nasaan na si L/Cpl. Daniel Smith?

Matatandaang si Smith ay isa sa apat na sundalong Amerikanong inihabla dahil sa panggagahasa sa isang Pilipina sa Subic, Zambales noong Nobyembre 1, 2005. Ang tatlo pa’y sina L/Cpl. Keith Silkwood, L/Cpl. Dominic Duplantis, at S/Sgt. Chad Carpentier. Nahatulang maysala si Smith, samantalang napawalang-sala naman ang tatlo pa.

Ipinag-utos ni Hukom Benjamin Pozon ang pagpipiit kay Smith sa Makati City Jail, at ilang araw mula sa pagbababa ng hatol ay halos araw-araw kung subaybayan ng pabatirang-madla ang kanyang mga aktibidad doon kahit na hindi siya nagpapaunlak ng panayam.

Ang pagkakabilanggo kay Smith ay naganap sa ilalim ng pag-iral ng Visiting Forces Agreement (VFA), isang diumano’y kasunduan sa pagitan ng Pilipinas at Estados Unidos na nagbibigay ng mga “karapatang” ekstrateritoryal at ekstrahudisyal sa mga sundalong Amerikanong naparito para sa mga military exercise.

Sa ilalim ng VFA, kapag ang Estados Unidos ay “humiling” ng hurisdiksiyong kriminal sa isang sundalong Amerikano, ang Pilipinas ay may obligasyong paunlakan ang “kahilingan.” Maaaring ipasya ng Pilipinas na ang usaping kinasasangkutan ng naturang sundalong Amerikano’y may partikular na kahalagahan sa Pilipinas, subalit walang obligasyon ang Estados Unidos sa ilalim ng VFA na kilalanin ang ganitong deklarasyon.

Ginamit ng Estados Unidos ang mga butas na ito ng VFA upang hilingin ang paglipat kay Smith tungo sa kustodiya ng Embahada. At noong Disyembre 30, 2006 ay nalaman na lamang ng buong bayan na noon palang gabi bago ang nasabing petsa’y inilipat si Smith sa kustodiya ng Embahada ng Estados Unidos sa Pilipinas.

Halos walong buwan mula sa kanyang pagkakalipat, wala na tayong mabalitaan tungkol kay Smith. Nasaan na siya?

Hindi ba’t ang kaso niya’y iniaapila pa? Bakit wala tayong nababalitaan tungkol sa takbo ng pag-aapila sa kanyang kaso?

Iginaya na ba si Smith sa ilampung sundalong Amerikanong nauna nang gumawa ng kasalarinan sa Pilipinas — na patagong hinayaan na lamang na tumalilis pabalik sa Estados Unidos?

Ngunit hindi lang si Smith ang dapat nating itanong kung nasaan na.

Nasaan na ang mga nasa pabatirang-madla, na nasa katayuang magtanong kung kumusta na ang kaso ni Smith?

Nasaan na ang kung sinu-sinong kaygagaling pumorma’t magpalitrato sa diyaryo at magpakuha sa telebisyon nang nag-uumpisa pa lamang ang usapin?

Nasaan na, higit sa lahat, ang publiko — na dapat ay manginig sa poot dahil sa paglapastangang ito sa soberanya’t dignidad ng Pilipinas?

Alexander Martin Remollino

Alexander Martin Remollino was Tinig.com's associate editor. He was a poet, essayist, and journalist. He also wrote some short fiction.

Leave a comment

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.