Pagbabantay sa Halalan ng 2010

Hindi mamatay-matay ang usapin ng pandaraya sa halalan sa ating bayan. At paano naman ito mamamatay, ay wala pa yatang naitatalang talagang malinis na halalan sa ating kasaysayan? Sa wika nga ng istoryador na si Ambeth Ocampo, sa kauna-unahan pa lamang na maituturing na pambansang halalan sa Pilipinas – sa Kumbensiyon sa Tejeros – ay may naganap nang dayaan.

Naging lalong maapoy ang usaping ito noong nakaraang dalawang halalan dahil sa garapal na pagsasagawa nito noon. Hindi pa nalilimot ang ayon nga sa makatang si Richard Gappi ay “di-mabilang” na botong “di nabilang” na para kay Fernando Poe Jr. noong halalan ng 2004, na humantong sa pagkakapagbigay diumano ng panibagong mandato kay Gloria Macapagal-Arroyo. Hindi rin nalilimot ang pandaraya sa ilang kandidato sa pagkasenador ng Genuine Opposition sa halalan ng 2007, na humantong naman sa pagkakaluklok ng ilang kandidato ng Team Unity na hindi naman kapani-paniwala ang pagkapanalo batay sa naging katayuan nila sa mga katiwa-tiwalang sarbey.

Sa darating na Mayo, ilulunsad ang kauna-unahang automated election sa kasaysayan ng Pilipinas. Hindi iilan ang nagsasabing ito ang kalutasan sa mga suliraning paulit-ulit na nararanasan sa manwal na eleksiyon. Ngunit marami ang lumilitaw na kapalpakan ng automated election system dahil sa kakulangan ng kahandaan sa panig ng Commission on Elections (Comelec). Pinangangambahan tuloy ang pagkakaroon ng malawakang failure of elections – bagay na pinaniniwalaang sasamantalahin ng naghaharing pangkatin upang makapanatili sa kapangyarihan.

Dahil dito, nananawagan ang grupong Kontra Daya sa mga mamamayan na maging handa at mapagbantay sa darating na halalan. Naglabas ang Kontra Daya ng isang talaan ng mga dapat bantayan at tandaan ng mga mamamayan sa Mayo 10. Narito ang kabuuan ng nasabing talaan:

10 Dapat Bantayan at Tandaan Kontra Pandaraya sa Araw ng Eleksiyon

1. Maaga pa lang ay hanapin na ang assigned precinct at pangalan sa voters’ list.

2. Tiyaking malinis at walang marka ang balota bago ito tanggapin mula sa Board of Election Inspectors. Huwag tanggapin ang balotang may marka o dumi dahil baka hindi ito basahin ng PCOS machine. Hindi na maaaring magpalit ng balota kapag ito ay nadumihan o nagkaroon ng ibang marka.

3. Dapat i-scan ng BEI ang balota para makita ng botante ang Ultra Violet security marks nito. Patunay ito na orihinal na balota ang nakuha ng botante. Huwag tanggapin ang balotang walang UV mark

4. Tiyaking mababasa ng PCOS machine ang inyong balota. Kapag ni-reject ng makina ang balota, meron kang apat na subok para ipasok muli ang balota sa PCOS. Kung ni-reject ang balota dahil sa “ambiguous marks” o iyong hindi tamang pag-shade, may pagkakataon ang botante na ayusin ang pagkaka-shade ng balota at ipasok ito muli sa PCOS. Dapat ipaliwanag ng BEI kung ano ang dahilan ng pag-reject sa balota. Maaaring hindi kasalanan ng botante ito at maaaring sira ang PCOS machine. Kung maraming balota ang hindi tinanggap, dapat palitan ang PCOS machine.

5. Bumoto lang nang sapat. Huwag bumoto nang lagpas sa kailangan (over-voting) dahil hindi ito babasahin ng PCOS. Tiyakin buo ang pagkaka-shade sa bilog para hindi ito ituring na “ambiguous mark” ng PCOS machine. Hindi na mabibigyan ng ikalawang balota sakaling magkamali sa pagboto. Samantala, ang paggamit ng balota para sirain ang PCOS machine ay mahigpit na ipinagbabawal.

6. Kapag kinulang ang balota sa presinto, maaari pa ring makaboto sa pinakamalapit na presinto. Sasamahan ang botante ng BEI matapos mabigyan ng certification.

7. Dapat ay Board of Election Inspectors lang ang nangangasiwa ng pagbibigay ng balota. Hindi puwedeng makialam sa proseso maging ang mga local na opisyal, mga taga-Comelec o mga technician ng Smartmatic. Hindi dapat pinapakailaman ng kung sinu-sino ang PCOS machine sa panahon ng halalan.

8. Tiyaking makakapirma sa voters’ list (sa simula ng pagboto) at malalagyan ng indelible ink ang daliri (pagkatapos bumoto).

9. Ang takdang oras ng pagboto ay mula 7 am hanggang 6 pm; matapos ay magsasara na ang presinto. Kung ang botante ay inabutan sa pila ng presinto ng 6pm, puwede pa rin syang makaboto basta’t nasa loob siya ng 30 metro mula sa presinto o nasa pila pagsapit ng 6 pm. Kalangan niyang magpalista ng pangalan sa BEI. Magtutuloy ang botohan hangga’t hindi nauubos ang mga inabutan sa pila.

10. Bawal sa loob ng presinto ang mga pulis at military, para-military, security guards, mga opisyal ng baranggay, mga armadong goons at gayundin ang mga supporter ng kandidato na nangangampanya sa mismong araw ng eleksiyon. Dapat silang palabasin ng BEI.

Hinihikayat ng Kontra Daya ang mga mamamayan na ipagbigay-alam ang anumang masasaksihang iregularidad sa eleksiyon sa 09212953004, dili kaya’y sa kontradaya@gmail.com. Maaari ring bisitahin ang kontradaya.org para sa magiging mga update at iba pang mahalagang impormasyon.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.