MAIKLING KUWENTO
Sensei
Youichi Tanemori

Nagkalat ang bulaklak ng Sakura sa buong lungsod ng Kyoto. Tanda ito ng pagtatapos ng niyebe at umpisa na panahon ng tagsibol. Bagamat umiiral pa rin ang malamig na simoy ng hangin, ganap nang natunaw ang mga namuong yelo sa kalsada. Pinalitan ito ng mga pilas-pilas na sanga at puting talulot mula sa kabit-kabit na puno ng Sakura.

Ito ang panahon ng cherry blossoms. Lahat ay nagtitipun-tipon sa ilalim ng mga punongkahoy upang pagmasdan ang pag-ulan ng mga puting bulaklak kaalinsabay ng pag-ihip ng banayad na hangin. Ang bawat pamilya, magbabarkada, o magkakamag-aral ay sama-samang naghahalakhakan,nagkakantahan, at naghihiyawan habang tumutungga ng sake. Sa pagkakataong ito, nasisira ang kultura ng katahimikang umiiral sa lipunan ng mga Hapon. Pawang kagalakan ang mamamatyagan. Maging ang mga kalapati ay nagdiriwang sa ilalim at ibabaw ng mga punong Sakura.

Tuwing sasapit ang ganitong okasyon, parati kong kasama ang aking sensei. Sa tatlong taon kong pamamalagi sa Unibersidad ng Kyoto, hindi ko nakakalimutang dalawin ang aking sensei sa kanyang tinutuluyang aparto. Mula sa kanyang munting tahanan, sabay kaming pumupunta sa pinakamalapit na 'koen' kung saan matatagpuan ang sandaang puno ng Sakura. Sa naturang pook, pinag-uusapan namin ang sari-saring usapin ukol sa pilosopiya, pulitika at kultura ng mga Hapon at Pilipino. Sa kabila ng seryosong talastasan, hindi rin naiiwasan ang tawanan kasabay ng 'kampai!,' hudyat ng walang katapusang inuman.

'Kampai!' Muli naming pinag-untog at pinatunog ang hinahawakang bote ng sake.

Bagamat pumipikit-pikit ang mga singkit na mata ng aking sensei dahil sa labis na pagkalasing, patuloy pa rin siyang nangangatwiran ukol sa sukdulang pagkasuklam kina Koizumi at Macapagal. Punung-puno ng damdamin ang kanyang pagtalakay sa mga 'di-makatarungang polisiya at programa ng kanilang pamahalaan. Pabugsu-bugso ang kanyang pagsasalita, epekto ng matapang na alak na aming pinagsaluhan sa buong maghapon. Nang kumagat na ang dilim, inakay ko na rin ang aking lasing na sensei pabalik sa kanyang tahanan.

Sa gabing ito, nakaramdam ako ng matinding pagkasuya sa mga talakayan ni sensei. Malalim siyang tao. Bagamat siya ang pinakabatang propesor sa Pakuldad ng Pilosopiya at maging sa buong unibersidad, tinataglay niya ang pambihirang dunong at katalinuhan. Minamanipula niya ang pilosopiya ng mga Griyego, at lubhang isinasapuso ang doktrina ng mga Shinto. Bukang-bibig niya ang mga kwento ng Samurai at Ronin. Kabisado niya ang Bushido, kodigo ng mga Samurai. Araw-araw na diskurso niya ang sentimentalismo ni Emperor Meiji. Higit sa lahat, kinokolekta niya ang iba't ibang uri ng espada na ginamit ng mga mandirigma nang sinaunang panahon.

Dahil sa kanyang pambihirang kaalaman, umani ng iba't ibang pangalan ang aking sensei mula sa napakaraming nangungutyang mag-aaral. Neird daw kasi kaya't medyo iniiwasan nila ang propesor na ito. Ayon sa mga mag-aaral mula sa Tsina, siya ang Confucius na walang bigote. Para sa mga Kano, handsome version daw ni Grotius, the idealist. Para sa mga arabong mag-aaral, the poor Bin-Laden dahil isa raw dakilang terorista ng mga grades ang aking sensei. Para sa mga Pinoy kong kaibigan, siya raw si Rizal-san, pero kung minsan, siya si Mujako-sensei mula sa planeta ng mga matatalinong pikachu.

Kung tutuusin, totoong ala-Rizal ang aking sensei. Sa edad na 25, natapos niya ang kanyang Masters Degree sa Unibersidad ng Tokyo. Agad siyang kinuha ng aming pamantasan upang magsilbing lekturer sa asignaturang Pilosopiya habang itinutuloy ang kanyang pag-aaral para sa doctorate. At sa kanyang unang klase sa aming unibersidad, nakilala ko ang pambihirang propesor na itinuring kong huwaran. Nang tumindig siya sa harapan ng silid-aralan, nabigla at namangha ang madla sa isang gwapo't matipunong Hapon na napagkamalan nilang kamag-aral. Kaagad niyang tinanggal ang suot na salamin at sumulyap sa mukha ng bawat mag-aaral. Isang simpleng ngiti ang lalong dumuling sa kanyang singkit na mata, kasabay ng magalang na pagyuko at pagsambit ng mga salitang pagpapakilala. Isa-isa niya kaming kinakausap sa wikang Hapon. Nang tanungin ang aking pangalan, agad niya akong binara ng mga katagang 'I asked in Japanese, answer in Japanese!' Napahiya ako sapagkat hindi pa ako masyadong nakakapagsalita ng Nihonggo nang naturang taon.

Sir, ahh… watashiwa Jeffry-san.

'Strange Japanese!,' sagot ng masungit na propesor. Pinanatili niya akong nakatayo habang nakikinig sa pagpapakilala ng mga kamag-aral…

Watashiwa Jenny desu. Amerika-jin desu.

Watashiwa Wini desu. Malaysia-jin desu.

Watashiwa Mana desu. Thai-jin desu.

Watashiwa Ika desu. Indonesia-jin desu.

'Jeffry -san! Its your turn. Dozo!,' utos ni sensei.

Tila kumakalabog ang aking dibdib sa takot. Wala na rin akong pakialam sa mga katagang lumalabas sa aking bibig. 'Sir, watashiwa Philippines-san desu'…at nandilim ang aking paningin dahil sa kahihiyan dulot ng katangahan. Lahat ay humalakhak sa aking nasabi. Minabuti ko na lang na ngumiti at makisabay sa kanilang tawanan.

Marahil ay nabasa ng aking sensei ang reaksyon ng aking mukha. Batid niyang napahiya ako sa ginawa niyang pag-uusisa. Matapos ang kanyang klase, agad niya akong nilapitan at binulungan…

'See me in my office after lunch.'

Hindi na ako nakakain ng tanghalian dulot ng 'di matanggal na kaba. Pinilit kong lumakad patungo sa kanyang opisina, bagamat hindi ko naramdamang sumasayad ang aking talampakan sa sahig dulot ng 'di mapalagay na dibdib. Sari-saring katanungan ang umiikot sa aking isipan. Ano kaya ang sasabihin niya sa akin? Irerekomenda kaya ng aking sensei na mag-drop ako ng naturang asignatura dahil sa aking mahinang abilidad sa Nihonggo? Nang nakarating sa harap ng kanyang silid, panandalian akong huminto at kumatok ng tatlong beses hanggang sa narinig ang matamlay na boses ng aking bagong sensei… 'dozo!.'

'Genki desu ka?' (how are you)

'Im fine… ahhh… genki desu'

Agad akong pinaupo ni sensei. Tumayo siya at kumuha ng dalawang baso at isang boteng sake. Tinanggal niya ang mga nakalapag na aklat sa kanyang mesa at inilapag ang isang baso sa aking harapan. Tumitig siya nang panandalian sa akin at sinalinan ng kalahati ang aking baso. Inilapag niya ang bote ng sake sa mesa at muling tumitig sa akin.

'What are you waiting for? In Japanese custom, you should pour some sake on my glass.'

Sinunod ko ang mungkahi ng aking sensei. Nang malaon, inangat niya ang kanyang baso at sinambit ang katagang 'kampai!'

Pinag-untog namin ang aming mga baso at ito ang hudyat ng aming magandang relasyon. Unti-unting nawala ang aking pangamba, at dahan-dahang gumaan ang loob ko kay sensei. Sinumulan niya akong usisain kung saan ako nagtapos ng undergrad degree at kung bakit ako nag aaral sa Japan. Tinanung rin niya kung ano ang aking plano matapos ang pag-aaral sa Unibersidad ng Kyoto. Nang nalaman niyang nais kong maging 'propesor at manunulat', agad niya akong tinitigan sa mata habang itinataas ang hawak na baso. Ngumiti siya at halos isinigaw ang katagang 'kampai!'

Tunay ngang nagalak si sensei sa pagkakakilala niya sa akin. Ayon sa kanya, magaan ang kanyang loob sa mga kabataang sumusunod sa kanyang yapak. Sa araw na iyon, nabatid ko ang pagiging dedikado ni sensei sa kanyang propesyon. Bata pa lamang daw siya, pinangarap na niyang magturo. At ngayong nasakatuparan na ito, buong katapatan niyang paglilingkuran ang unibersidad sa pamamagitan ng paglinang ng mga isipan ng kanyang mag-aaral. Para kay sensei, ang pagiging guro ang nagbibigay lakas at sigla sa kanya. Ito raw ang kanyang propesyon, at ito na rin ang kanyang magiging buhay. Upang maputol ang aming napakaseryosong usapan, pabiro kong tinanong kung ano ang kanyang gagawin kung hindi na siya muling bibigyan ng pagkakataong magturo. Napatahimik ang aking sensei. Matapos ang ilang segundo, ipinaliwanag niya sa akin na ang bawat nilalang ay may misyon sa kanilang buhay. Kung ang misyon ay nawalan na ng saysay, susunod na ring mawalan ng saysay ang buhay. Kung ang isang alipin ng sa
murai ay nawalan na nang amo, wala nang saysay ang naturang alipin. Sa ganitong pagkakataon, maaari na rin siyang mawalan ng buhay. Ayon kay sensei, alipin din siya ng edukasyon. At kung ipagkakait sa kanya ang tungkuling maglingkod sa pamamagitan ng pagturo, halos ipinagkait na rin sa kanya ang karapatang mabuhay. Namangha ako sa mga prinsipyo ng aking sensei.

Mula noon, nakaugalian ko nang sumaglit sa kanyang opisina pagkatapos ng aking mga klase. Halos araw-araw kaming tumatagay ng sake habang pinag-uusapan ang mga nabubulok na tradisyon ng mga Hapon. Walang katapusang diskusyon, mula sa Judo hanggang sa Ikebana. Marahil ay libangan talaga ng aking sensei ang magbahagi ng kanyang mga saloobin hinggil sa libu-libong paksa tungkol sa lipunang Hapon. Naaaliw din naman ako sa kanyang mga paksa, lalung lalo na sa paraan ng kanyang pagtalakay. Nakatitig lamang ako sa kanyang mapulang labi, singkit na mata, at matangos na ilong, magkahalong kaalaman at kaligayahan ang aking nakakalap.

++++

Tatlong taon na ang nakalipas, tatlong cherry blossoms na rin ang magkasama naming nasaksihan. Sa tatlong taon ng aming pagiging magkaibigan, tanging pilosopiya, pulitika at kultura pa rin ang laman ng aming diskusyon. Siyempre, nakakaramdam na rin ako ng koonting pagkasuklam sa aming talakayan. Paminsan-minsan, ipipilit kong ipihit ang aming paksa tungkol sa aming personal na buhay. Naging intresado naman siya sa kuwento ng aking pamilya. Isinalaysay ko sa kanya ang paghihiwalay ng aking mga magulang noong ako'y sampung taong gulang pa lamang. Madamdamin ang kanyang mga pangaral sa akin. Nabanggit ko rin sa kanya ang tungkol sa aking ex-girfriend. Sa katotohanan, maganda ang kanyang komento tungkol sa aming paghihiwalay at sa aking desisyon na magpunta rito sa Japan.

Subalit nang sinimulan kong usisain ang kanyang buhay, pawang katahimikan ang kanyang isinasagot sa akin. Sinubukan kong tanungin kung nasaan ang kanyang pamilya. Sumagot lamang siya ng 'wala akong pamilya.' Natanong ko na rin kung nagkaroon na siya ng mangingibig. Umiling siya at hindi na muli nagsalita. At noong nakaraang buwan lamang, muli kong hiniling na magkwento siya tungkol sa kanyang buhay. Sa pagkakataong iyon, naging prangka ang aking sensei sa kanyang pagsagot nang 'ayokong pag-usapan ang aking personal na buhay.'

Marahil ay malihim na tao ang aking sensei. Dahil sa naturang ugali, limitado lamang ang kanyang kaibigan. Halos madalas siyang walang kausap sa kanilang opisina. Kalimitan ay nakikita ko siyang nag-iisa sa silid-aklatan o maging sa kainan sa unibersidad. Madalas din siyang nagtutungo sa 'koen' upang uminom ng sake mag-isa. Sa madaling sabi, sanay mag-isa ang aking sensei. Lahat ng tao sa unibersidad ay nais lamang siyang tignan dahil sa kanyang kagwapuhan, subalit naiilang na siya'y kausapin. Kung tutuusin, tanging ako lamang ang naaaaliw sa kanyang mga diskusyon tungkol sa pulitika, pilosopiya at kultura.

+++++

Ngayon ang ikalawang araw ng cherry blossoms sa aming lungsod. Bago sumapit ang dilim, muli na naman kaming magkikita ng aking sensei upang maglakad-lakad sa malapit na 'koen.' Sa hapong ito, susunduin ko ang aking sensei sa kanyang silid-aralan kung saan idinaraos ang kanyang huling klase at doon kami magtatagpo bago magtungo sa 'koen.'

Malayo pa lamang sa kanyang silid-aralan, naririnig ko na ang kanyang malalim na boses. Umaalingawngaw sa kahabaan ng pasilyo ang kanyang madamdaming pagbabasa ng isang Haiku sa harapan ng klase.

Sa katotohanan, hindi ko naintindihan ang nilalaman ng Haiku na kanyang binigkas. Totoong malalim ang mga ginamit na salita at kumplikado ang pagkakadugtong-dugtong ng bawat linya. Subalit isang salita ang naiwan sa aking isipan- hara-kiri. Sa paraan ng pagbabasa ng aking sensei, pilit niyang binigyang diin ang salitang hara-kiri kasunod ng panandaliang paghinto bago niya tinuloy ang Haiku. Bagamat isang beses lamang ito nabanggit, binagalan ng aking sensei ang pagkakabigkas ng naturang salita. Harakiri! Umulit-ulit ang salita sa aking isipan. Maaaring nabasa ko na rin sa mga aklat ng kasaysayan o literatura ang naturang salita, subalit hindi ko matandaan ang kahulugan. Harakiri. Saan ko nga ba nabasa ang salitang hara-kiri? Ano nga ba ang kahulugan nito?

Hindi ako nag-atubiling magtanong kay sensei habang naglalakad kami patungo sa koen. Subalit sa halip na bigyang linaw ng guro ang aking isipan, itinitig lamang niya ang mga singkit na mata sa aking mukha kasabay ng tatlong beses na pag-iling. Hindi pa siya nakuntento. Mahinahon niyang ibinulong ang mga katagang "stupid question…" Napangiti lamang ako sa kanyang reaksyon. Dahil tatlong taon na rin kaming laging magkasama, nasanay na ako sa mga masasakit na ekspresyon ng aking sensei. Kapag nabababawan siya sa aking mga katanungan, kaagad niyang binabanggit ang mga Ingles na salita gaya ng stupid, crazy, foolish, non-sense, at minsan na rin niyang nabanggit sa akin ang isang malutong na tagalong na salita… "bobo."

Hindi na ako nakipagtalo kay sensei. Panandalian akong tumahimik bunga na rin ng konting kahihiyan dahil sa aking katangahan. Kahit papano, naisip ko rin na tatlong taon na ako sa bansang Hapon kaya't alam ko na dapat ang kahulugan ng isang napakahalagang salita gaya ng 'harakiri.'

Naputol ang aming katahimikan dahil sa isang malakas na ihip ng hangin. Tinangay ng pagal na hangin ang mga bulaklak ng sakura at nagsimulang umulan ng puting talulot sa aming dinaraanang iskinita. "Napakaganda," nasabi ko sa aking sarili. Pinagmamasdan ko ang bawat isang bulaklak na dahan-dahang bumababa habang nagsasayaw sa hangin. Naglalaro sa aking isipan ang musika ni Bach at isinasabay ko ito sa grasyosong paglipad ng mga bulaklak. Kusang nagsara ang aking pandinig sa labas. Tanging ang musika ng biyolin lamang ang naglalaro sa aking isipan. Sa sobrang pagkaaliw, hindi ko namalayang kinakausap pala ako ng aking sensei. Nang mapansing hindi ako kumikibo, isang mabigat na pagbatok ang pinadausdos sa likod ng aking ulo.

"Awww! Why sensei?"

"Well, I thought you are listening to me. You are day dreaming!"

"Gomenasai. [I'm sorry]. What are you saying?"

"Nothing. Never mind. It's only about Sakura and Harakiri."

Hindi na ako muling umimik. Nagpatuloy na lang ako sa pinapanood na pag-ulan ng mga bulaklak. Kaaya-ayang tignan. Sana'y meron nito sa Pilipinas.

+++++

Pagkagat ng dilim, ihinatid ko ang aking sensei sa harapan ng kanilang bahay. Kaagad akong nagpaalam sa kanya subalit nagpahiwatig ng pagkadismaya ang guro.

"Why don't we have some bottle of sake?" paanyaya niya.

Wala naman akong dahilan upang tumanggi sapagkat batid niyang wala akong pasok kinabukasan. Sa madaling salita, kaagad kong pinaunlakan ang kanyang imbitasyon.

Marahil ay naubos na rin ang aming mga paksa ukol sa pilosopiya at pulitika. Pareho kaming walang kibo at nakatitig lamang sa mga bote ng sake. Di nagtagal, inangat ng aking sensei ang kanyang bote sa akmang makikipag-'kampai' at nagpahayag ng kanyang dedikasyon…

"For the three fruitful years of our friendship…kampai!"

Muli nanamang nag-untugan ang bote ng aming sake. Bagamat nakiayon ako sa kanyang pagkampai, walang reaksyon ang aking mukha. Pinanonood ko lang ang kanyang paggalaw ngunit hindi nagsasalita ng kahit anong kataga. Hindi naman ako nakasimangot, ngunit hindi rin naman ngumiti. Maaaring nagkakaroon na rin ako ng hinanakit sa aking sensei. Siguro'y iyon ang tanging paraan upang ipahayag sa kanya ang aking pagkadismaya sa aming pagiging magkaibigan. Wala na rin akong lakas ng loob makipagdebate sa kanya kaya't ipinamalas ko nalang ang isang 'walang reaksyong mukha.' At dahil isang sensitibong tao ang aking sensei, kaagad niya itong napansin.

"What's your problem?"

Wala naman akong balak sagutin ang kanyang katanungan.
Subalit inulit niya muli ang kanyang katanungan sa wikang Hapon.

"Monday ga aru?"

Umiling lang ako. Pinaulit-ulit muli ng aking sensei ang kanyang pag-uusisa. Tatlong beses akong sumagot ng "Nothing sensei. Nothing."

"MONDAY GA ARU? TELL ME! " isang nakakatakot na bulalas ng aking sensei. Sa totoo lang, hindi ko pa siya naririnig na sumigaw nang ganoong kalakas. Nagtayuan lahat ng mga balahibo sa aking katawan dahil sa sukdulang pagkagulat at takot. Nagmistulang isang bulkan ang aking sensei. Sa isang sigaw ay naglabasan ang mga lava ng galit at pagkamuhi sa kanyang kaibigang mag-aaral.

"Jeffry-san, why don't you tell me your problem? Monday ga arimasu ka?"

Sa pagkakataong ito, naging mas mahinahon na siya. Muling bumalik ang malambing subalit malalim niyang tinig. Bagamat di pa kami nahimasmasan, pinilit kong sumagot kahit nanginginig ang aking boses at katawan.

"Well, Im just disappointed during the course of your so-called 'fruitful friendship.' How can we become real friends if you're not opening yourself to me? You are full of secrets. Your personality is still unknown to me. Sorry sensei, but your life is still a mystery for me!"

"Well then, with what you said, it sounds that I'm just a stranger to you," galit na sinabi ng aking sensei. Kaagad siyang tumayo upang buksan ang pinto ng bahay para sa akin.

"Im not saying that," depensa ko.

"Then who am I for you? " muling usisa ni sensei.

"I should ask that! Who am I for you?," patanong na sagot ko.

"You're my stupid, inquisitive student who doesn't know what friendship is."

"You're my intelligent professor who knows nothing but books."

Namumula sa pagkamuhi ang aking sensei. Nilapitan niya ako't hinawakan sa kwelyo ng aking polo. Hinila niya ito patungo sa direksyon ng kanyang pinto.

"Get out of my house," mariing utos ni sensei.

"Why? You think you know what friendship means? What you know is political friendship! Diplomatic friendship! Global friendship! But shame on your ignorance of human friendship!" pagmamayabang ko.

"Get out of here!"

"Aren't you aware that everyone despises your philosophies? Everyone hates your ideologies. Everyone abhors your idealism. No student appreciates your scholarly ideas, because you only base it on books, but not on your heart. Shame on you sensei!"

"Get out!"

"You are aloof to the world behind you…You see? I'm the only one who tolerates your ridiculous wisdom. Everyone is scared of being bogged by your radical stinch. You are definitely scary for them. Now tell me what -you -know -about -friend-ship!" galit na galit na hamon ko sa mayabang na propesor.

"I said get out."

"I pity you for being a fallen philosopher. Yes, you are indeed intelligent. Unfortunately your intelligence is only for your self-gratification. You think you were able to touch your students' minds? Or at least catalyze a bit of intellectual stimuli? By no means. Because they perceive you as an inanimate dead book."

"Please. Out!"

"You are nothing sensei. You are nothing."

"Yes. I'm nothing. I'm nothing. I'm nothing. I'm nothing"

Natauhan ako sa huling sagot ng aking propesor. Napagod na siya sa pagmamakaawa sa aking umalis ng kanyang bahay. Wala akong nagawa kundi titigan siya. Umaagos ang kanyang luha sa mapulang pisngi. Nanginginig siya, marahil hindi dahil sa galit sa akin kundi dahil sa galit sa kanyang sarili. Tumagos ang aking mga sinabi sa kanyang maselang damdamin at ngayo'y lubusan siyang napahiya sa mundong ginagalawan. Naririnig ko ang kanyang hirap na paghikbi tanda ng nagluluksang puso. Nasaktan ko siya. Bagamat may katotohanan ang aking mga nabanggit sa kanya, tinanggalan ko ng dangal ang aking sariling propesor. Hinagupit ko ng kahihiyan ang kanyang pagkatao. Binuhusan ko siya ng mga kumukulong paratang na naging hudyat ng kanyang pagdadalamhati.

Napaluha ako sa pagsisisi.

"Sensei. Hontoni gomenasai. [I'm really sorry]."

Hindi kumikibo ang aking sensei. Nanginginig ako sa takot at pagsisisi. Wala akong naririnig kundi ang paghikbi, pagsinghot at ang hirap na paghinga ng umiiyak na sensei ko.

"I'm really sorry. Please."

Unti-unti akong lumapit kay sensei. Wala akong pakialam kung sapakin nya ako o saktan. Basta't punung-puno ako ng pagsisisisi kayat lumapit ako sa kanyang harapan hanggang sa idikit ko ang aking bisig sa kanyang katawan. Niyakap ko ang aking sensei. Niyakap ko siya nang napakahigpit. Pakiramdam ko, ito ang yakap na katumbas ng tatlong taon naming pagkakaibigan, at idagdag pa ang yakap ng pagsisisi dahil sa aking mga masasamang nasabi. Niyakap ko ang kanyang pumipiglas na dibdib, at pinilit kong makibahagi sa sakit na kanyang dinadala sa loob ng dibdib. Naramdaman ko ang kanyang panginginig, marahil ay dahil nanalaytay sa kanyang dugo ang galit at pagkamuhi sa sarili.

Hindi ko inaasahang kakapit ang aking sensei sa kanyang masamang kaibigan. Ngunit naramdaman kong hinagod niya ang aking likod at pinatong ang luhaang mukha sa aking balikat. Niyakap ako ng aking sensei, tanda ng masinsinang kapatawaran. Niyakap niya ako ng buong higpit, gaya ng isang paslit na batang nangangailangan ng pagkalinga. Ang kanyang yakap ay malinaw na nangungusap, nagpapahayag ng madamdaming mensahe ng pag-ibig sa kanyang kaibigan. Yakap na wari'y nagsasabi ng… "nag-iisa na lamang ako, wag mokong iwan."

Sa ilang sandali, naghari ang katahimikan. Nananatili kaming magkadikit sa isa't isa, dinarama ang init ng bawat isa; pinakikiramdaman ang paghikbi at paghinga ng bawat isa. Walang nagsasalita, tanging ang dalawang magkadikit na dibdib ang nag-uusap ng tahimik. Di nagtagal, inangat ng aking sensei ang kanyang mukha mula sa aking balikat. Mapulang-mapula pa rin ang kanyang mukha sa kabila nang tuluyang pagtigil ng pag-agos ng luha.

Nilapit ng aking sensei ang kanyang mukha sa aking mukha. Ang kanyang mga singkit na mata ay kumislap sa harapan ng aking nahihiyang mga mata. Ang kanyang mapulang labi ay unti-unting lumapit sa aking bibig. Nang lumapat ang kanyang labi sa aking labi, tuluyan nang pumalaot ang aking kamalayan sa kawalan. Wala na akong maalala kundi ang dilim na naaninagan ng aking nakapikit na mata, ang init na dumadampi sa bibig, ang tamis na nalalasap ng aking dila, ang musika ng biyolin na naglalaro sa aking sariling pandinig, ang init na nararamdaman ng aking katawan, at ang panginginig ng isang naglalakbay na kamay sa katawan ng aking sensei.

Mahigpit ang pagkakahawak sa akin ng aking sensei. Dahan-dahan niya akong isinandal sa malambot na dingding ng kanyang sala. Nahihiya ang aking mga matang dumilat. Naramdaman ko nalang na pinapaliguan ako ng halik ng aking sensei. Mula sa bibig, pisngi, leeg, hanggang sa tinanggal ang aking kamiseta upang malasap ang aking dibdib. Mahinahon niya akong tinulak sa malambot na upuan upang mapahiga roon. Sa malamig na panahon ng tagsibol, pinagpawisan ang aming mga katawan. Nakaramdam kami ng kakaibang init at kinailangan pa naming tanggalin ang lahat ng saplot na nakabalot sa aming kabuuan. Tumindi ang init, nadagdagan ng kirot. Lalo pang uminit, naging parusa ang hapdi. Tinanggap ko ang parusa ng aking sensei. Sa palagay ko, hindi lamang ito parusa. Ito ang parusang may kalakip na pagmamahal.

+++++

Napakaikli ng panahon. Tuluyan na ngang naubos ang mga bulaklak ng Sakura sa mga nakatayong puno. Wala na akong mapanood na pag-ulan ng bulaklak. Wala nang nagsasayaw na puting talulot sa malamig na ihip ng hangin.

Tapos na ang cherry blossom. Nagbalik muli ang dating katahimikan ng mga parke sa aming lungsod. Tanging mga kalapati na lamang ang nag-iingay sa ilalim ng mga punong nagbabagong-anyo muli.

Sumagi sa isip ko si Sensei. Halos isang buwan na ang nakalilipas nang huli kaming nag-inuman sa kanyang aparto. Matapos ang naturang inuman na nauwi sa hindi inaasahang pangyayari, hindi ko na ulit nakita ang aking sensei sa unibersidad. Siyempre noong una, medyo nahihiya akong magpakita sa kanya. Naaalala ko pa rin kasi ang mga maaanghang na salita na aking nabitiwan. Pinilit kong umiwas muna sa mga lugar na malapit sa kanyang opisina at silid-aralan. Mahigit isang linggo rin akong nagtago sa aking sensei. Subalit nang malaon, naglakas-loob na rin akong magtungo sa kanyang opisina. Kahit papano, naramdaman ko rin ang pangungulila ko sa kanya. Nananabik din akong makita siya. Sa kasamaang palad, lagi naman siyang wala sa opisina. Patay ang ilaw ng kanyang silid at halatang hindi siya pumasok ng ilang araw.

Pilit kong binubuksan ang kanyang nakakandadong pinto. Nagbabakasakali lang akong makita siyang natutulog o nagpapahinga sa loob. Minsan kasi, kapag medyo nalalasing, pinapatay niya ang ilaw ng silid at doon nagpapahinga. Buti na lang, napansin ng isang kasama kong Pilipina ang masugid na pag-aantay ko sa opisina ni sensei.

"Hoy ano ka ba, ano ginagawa mo d'yan?" urirat ni Tina.

"Ano pa nga ba e 'di inaantay si Mojako-sensei," tugon ko.

"Tanga! Sinipa na siya ng University! Huli ka na naman sa balita Jeff!"

"Huh? Kelan pa? Ano nangyari?"

"Unanimous decision among the deans. Last semester pa siya iniimbistigahan ng Ryugakusei Center. Sobrang baba kasi ng evaluation niya from the foreign students. Tapos, ang dami-dami rin daw nagko-complain na students. Halos 50% kasi ng class niya ay binibigyan niya ng D sa final grade. I mean, hindi siya satisfied sa performance ng mga students niya kaya he would finally give them a big D. Well alam mo naman ang sistema sa Japanese University, that case is not really normal," paliwanag ng aking kaibigan na dating estudyante rin ni sensei.

"Yah, alam ko. Actually sa class namin dati, apat lang ang ipinasa nya. Isa ako sa apat, and he only gave me C. But actually I didn't mind it," sagot ko.

"Nakakahiya nga eh, his name appeared in the university newsletter kaya alam lahat ng estudyante. Well, oo nga pala, you can't read kanji…yan di ka tuloy updated sa university chismis."

"So do you have any idea kung nasaan si sensei?"

"Nobody knows. Sayang, wala na ang poging sensei."

Wala na ang poging sensei? Totoo ba ang aking narinig mula kay Tina? Saan nagtungo ang aking sensei? Halos maiyak ako sa aking narinig.

Punung-puno ako ng awa't pagsisisi. Paulit-ulit akong sinumbatan ng aking konsensya, "bakit hindi ako nakipagkita sa kanya kaagad?! Bakit ko siya iniwasan?!" Hindi ko napigilang mapasuntok sa dingding ng kanyang silid. Hindi ko naiwasang murahin ang aking sarili. Masama akong tao. Walang kwenta akong kaibigan. Tanga ako. Istupido.

Luhaan akong tumakbo patungo sa aparto ng aking sensei. Kahit pataas ang dinaraanang kalye, hindi ko nararamdaman ang mabilis na paghingal ng aking baga. Walang pagod, tanging galit at pagsisisi lamang ang aking naramdaman. Takbo, takbo, takbo hanggang sa naaninagan ko ang malaking plaka na nakasabit sa pinto ng kanyang tahanan. Sa plaka nakasulat ang mga letra ng kanji. Hindi talaga ako nakakabasa ng kanji kaya't kaagad kong inilabas ang diksyunaryo upang hanapin ang kahulugan ng naturang kanji. Parang may sumaksak sa aking dibdib nang nakita ko ang kahulugan… bakante ang aparto.

Mahigit sampung segundo siguro akong walang-kurap na nakatitig sa pinto ng aparto ni sensei. Pilit kong kinakalma ang aking sarili, subalit naririnig ko pa rin ang mga sumbat ng aking konsensya. Makatarungan naman ang mga nilalaman na panunumbat…sapagkat ako talaga ang may kasalanan. Kung hindi ako nagtago sa aking sensei, nakausap ko pa siguro siya. Nadamayan ko siguro siya sa mga mapapait na sandali. Nayakap ko sana siya upang makibahagi sa sakit na dinaranas. Ngunit makasarili ako. Hindi ko man lang naisip na maaaring kailanganin ako ng aking kaibigang guro. Iniwan ko si sensei sa gitna ng kahihiyan. Naiisip ko ang kanyang pag-iisa. Umiikot sa aking isipan ang litrato ng kanyang pagluluksa. Sa aking sariling isip, nakikita ko ang aking sensei sa ilalim ng punong sakura. Umiiyak siya habang paulit-ulit na tinatawag ang aking pangalan …jeffrysan, jeffrysan. Subalit tama siya, hindi ko alam ang kahulugan ng pagkakaibigan. Sa gitna ng kanyang kalungkutan, tinalikuran ko ang a
king sensei.

++++
Araw-araw akong dumaraan sa aming paboritong 'koen,' inaasahang darating ang pagkakataon na muling magpapakita sa akin si sensei. Sa ilalim ng puno ng sakura, minamatyagan ko ang bawat lalaking dumaraan sa parke, nagbabakasakaling ang dumadaang tao ay si sensei. Punung-puno ako ng pag-asa na babalik siya. May mga araw na inaabot ako ng hatinggabi sa loob ng koen dahil sa kakaantay. Subalit ang mga malulusog na dahon ng pambihirang puno ng sakura ay nagsimula nang maging kulay pula. Ito na nga ang panahon ng taglagas, ngunit hindi ko pa rin naaninagan ang mukha ni sensei.

Ipinangako ko sa aking sarili na hindi ako titigil hanggat hindi nakikita muli ang aking sensei. Hahanapin ko siya, at hindi ako susuko hanggat hindi ko siya nakikita. Inaamin ko sa sarili ko, lubos akong nangungulila kay sensei.

Halos pitong buwan na ang nakalipas sapul ng aming paghihiwalay. Nang napadaan ako sa isang iskinita sa gilid ng unibersidad, napansin ko ang isang silid-aklatan na madalas puntahan ng aking sensei. Naalala ko muli ang mga pagkakataon na sinusundo ko siya sa naturang lugar. Kung minsan, nadadatnan ko siyang natutulog lamang sa loob ng silid-aklatan.

Nagpasya akong pumasok dito. Muli, tinitigan ko ang bawat lalaking makikita at sinuri kong mabuti kung narito ang aking sensei. Sinilip ko ang bawat helera ng mga aklat. Subalit nabigo lamang ako, wala ang aking sensei. Hindi pa rin ako nakuntento. Inulit kong suriin ang bawat helera ng mga aklat, hanggang sa nakita ang isang aklat na pumukaw ng aking atensyon. Ang aklat ay pinamagatang "Sakura at Harakiri." Mukhang bago lamang ito kayat naisip ko kaagad na maaaring si sensei ang may-akda.

Nang buklatin ko ang asul na aklat, agad kong binasa ang pambungad na pag-aalay ng may akda. Nakasulat ito sa wikang Nihonggo.

"Para sa aking pinakamamahal na mag-aaral. Matagal mo nang inuusisa ang aking nakaraan. Narito sa aklat na ito ang kwento ng aking buhay. Ngayon, makikilala mo na rin sa wakas ang tunay na persona ng iyong sensei.

"Mababatid mo ang aking dinaanang hirap mula sa aking kabataan. Namulat ako ng walang magulang, at pinalaki ako ng mga taong hindi ko kadugo. Maiintindihan mo naman siguro ang damdamin ng isang batang lumaki nang walang itinuturing na pamilya? Namulat ako sa sarili kong mundo, kayat hanggang ngayon ay umiikot pa rin ako sa sarili kong mundo.

"Isinalaysay ko rito ang aking buhay, ganap na masaya at puno ng pag-asa ngunit nauwi sa isang trahedya. Sa huli, malalaman mo rin na umibig ako sa isang taong lubos na nakakaintindi sa akin. Minahal kita ng lubusan, ngunit hindi ko ito kayang ilabas sa aking puso.

"Sa pagkakataong mabasa mo ang aklat na ito, natitiyak kong ako'y pumanaw na.
Dahil unti-unti nang nawalan ng saysay ang aking buhay, minabuti ko na lang na wakasan ito. Bukas o makalawa, pagkalimbag nitong aklat, mawawala na ang iyong sensei. Panahon nang wakasan ang walang saysay na buhay. Siya nga pala, ito ang kahulugan ng hara-kiri."

---------------
Si Youichi ay mag-aaral sa isang unibersidad sa Kansai, Japan.