PASENSYA NA po. Maawa na po kayo sa asawa ko. May pito kaming
anak, wala kaming pera. Naghahanap pa po kami ng mauutangan…
Para siyang manikang de susi, paulit-ulit tuwing kailangang makipagtawaran
sa doktor.
'Wag kayong magalaw, baka mahulog pa kayo. Ilang oras nang
pinagmamasdan ng nars ang paghila ko sa puting kumot na pilit kong
pinanlalaban sa lamig na kumakalat sa gitna ng alingasaw ng tanghaling
tapat, naiinip na yatang tuluyan nang ipantabing ito sa buong katawan
ko.
Kung wala talaga kayong mabigay, mapupwersa kaming paalisin
kayo. Hindi naman pwedeng ibigay na lang naming ang kamang hindi
niyo naman binabayaran; marami pa kaming pasyente.
Tatlong araw na akong nakatitig sa mababang kisameng binulutong
ng itim na patak ng tumutulong tubig, nakakulong kasama ng mahigit
dalawampung iba pang pasyente sa nakasusukang amoy ng sakit. Hindi
ko naman hiniling na ilipat sa ibang lugar na hindi rin naman akin.
Hinayaan na lang sana nila akong nakapulupot sa banig na labing
anim na taong pinagtiisan ng halik at bugbog at pinanganakan at
kinamatayan ng labing isang anak.
Kumalat na ang kanser sa matris sa atay, baga, at sikmura niya,
hindi na siya magtatagal. Sa matris. Limang taon ko na namang
alam; apat na ring itim na sanggol ang lumabas sa akin. Wala
nang magagawa kundi maghintay. Nakikiramay kami. Nakatungo siya
nang sabihin niya iyon; nakatingin sa mamahalin niyang relo, inip
nang makiramay sa iba pa niyang pasyenteng nagbabayad.
Kapag mamamatay na ang aso, sabi ni Tatay noong iniyakan
ko ang pagkawala ng aso kong si Tonton, nagtatago ito kasi nahihiya
siya sa sarili niyang pagkamatay. Noong nawala si Tatay, ganoon
rin ang ginawa niya; tatlong linggo bago nahanap ang katawan niyang
namumulaklak na sa agnas. Nakiramay ang lahat ng mga kapitbahay
ng may mga panyong nakatakip sa ilong. Tatay, binulong ko
sa nakatakip na kabaong niyang gawa sa lumang kahoy na pinagkabit-kabit,
mahirap magtago lalo na kung wala ka namang mapagtataguan.
Ayos ka lang ba? Nandito ang mga bata. Iba yata ang pagsasalita
niya ngayon, parang may pagkaawang hinalo sa dating inis. May maliliit
ring butil ng pawis na namumuo sa gilid ng mukha niya; nawawala
lagi ang tapang niya kapag hindi na lang ako ang kaharap. Isa-isang
humilera ang mga bata sa gilid ng kama na parang may papanooring
palabas sa perya.
Bakit mo sila dinala rito? Hindi ko kailangang mapanood
ngayong hindi ko na mahabol man lang ang hanging ipinagdadamot sa
akin.
Para sana makapagpaalam man lang sila sa Nanay nila. Nanay.
Masuwerte raw akong hindi ako natulad sa nanay kong ikinamatay ang
unang pagsisilang. Masuwerte raw akong ang mga anak ko lang ang
namatay at hindi ako. Masuwerte akong biniyayaan ako ng asawang
magbibigay sa akin ng pitong anak, apat na hukay sa talahiban, dalawang
baling buto, at isang banig na pambalot sa katawan.
Dalawampung matang naghihintay. Sa kuwartong may tatlumpung katawan,
sa kamang ipinagkakait sa akin, sa kumot na pinababayaran, sa hanging
hindi ko maabot.
Tatay? Naiintindihan ko na po kung bakit nawala si Tonton.
