Lansagin ang ROTC—Ngayon Na!
ni Rey Refran

USAP-USAPAN na sa mga academic circle, lalung-lalo na sa mga mag-aaral na kalalakihan sa kolehiyo, ang panawagan ng iba't-ibang sektor na tuluyan nang buwagin ang programang Reserve Officers Taining Corps, o mas kilala bilang ROTC, na mandatoryong ipinatutupad sa unang dalawang taon ng kolehiyo para sa mga kalalakihan.

At hindi rin kayaka-taka ang naging ebolusyon nito mula sa orihinal na layuning magsanay ng mga reserbang pwersa para sa Armed Forces of the Philippines (AFP) na gagamitin sakaling may pangangailangang pangseguridad, tulad ng digmaang panloob, tungo sa kawalang-silbi nito sa kasalukuyang sitwasyon at pagiging source of corruption, lalo na sa mga nagnanais magtapos o may kakulangan dito sa asignaturang ito.

Sa katunayan, naging maningning din ang kasaysayan ng ROTC na itinayo noong panahon na ang Pilipinas ay sakop pa ng imperyalistang Estados Unidos.  Naging malaki rin ang kontribusyon nito sa kampanya ng bansa noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig sa pamamagitan ng pamosong Hunters ROTC Guerillas na nakipaglaban sa mga kolonyalistang Hapon.  Bukod pa rito ay nakikisangkot din ito sa mga gawaing pang-sibiko tulad ng misyong medikal at outreach programs tuwing magkakaroon ng mga kalamidad gaya ng bagyo at lindol.

Ngunit kumpara sa ROTC noong unang panahon, para na rin sa karamihan, lalo na sa mga naging kadete nito sa nakalipas na limang taon, hindi na epektibo ang ROTC ngayon at hindi na rin ito ang ideyal na ROTC, ayon sa depinisyon nito, para sa kanila.

Bago pa man binulatlat ang katiwalian sa ROTC sa pamamagitan ng expose ni Mark Welson Chua, isang opisyalsa balangay ng Unibersidad ng Sto. Tomas, mulat na ang mga kabataang mag-aaral ukol sa pagiging walang-silbi ng programang ito, na hindi na ito akma sa kasalukuyang panahon kung saan hindi naman nagagamit ang reserbang pwersa tuwing mayroong internal na kaguluhan tulad ng sa Mindanao.  (Taliwas ito sa esensya ng kahalintulad na programa ng ROTC sa Estados Unidos kung saan binibigyang-pagkakataon ang mga nagtapos nito na magamit ang natutunan nila sa militar sa pamamagitan ng conscription sa loob ng isang taon.)  Lalong umigting ang kahilingang buwagin na ang ROTC nang pagakalipas ang expose na ito ni Chua ay bigla na lamang siyang nawala. Makalipas ng tatlong araw ay nakita ang bangkay ni Chua na lumulutang sa Ilog Pasig—may mga bakas ng pagpapahirap tulad ng mukhang binalutan ng packaging tape at may ginapos ang kamay at paa.

Ito ang nagmitsa ng galit ng mamamayan upang ibayong isulong ng iba't-ibang sektor, bukod pa sa sektor-akademiko, ang walang kondisyong pagbuwag ng ROTC.

Sa loob ng huling dekada, (pwera na lang sa mga kaakibat nitong programang pang-sibiko, kung saan meron man nito) nawalan na ng silbi ang programang ROTC.  Mas malala na ang mga pahirap na nararanasan ng mga kadeteng mag-aaral na sumasailalim dito. Sila na kailangang isakripisyo ang araw ng Linggo upang sumailalim sa limang oras ng walang patumanggang pagsasanay sa ilalim ng init ng araw sa halip na iukol sa pag-aaral o sa pahinga makalipas ang pagpasok sa unibersidad mula Lunes hanggang Sabado.  Bukod pa sa walang tigil na pagmamartsa ay hawak-hawak pa nila ang mga mabibigat na riple na wala namang kasilbi-silbi at hindi kailaman nagagamit sa aktwal na sitwasyon na disin sana'y itinuturo ng mga opisyales nito.  Idagdag pa rito ang dagdag na tribulasyon sa panig ng mga kadeteng "nagkakasala" kapag sila ay pinaparusahan ng sobra sa pwedeng i-tolerate ng tinatawag na military discipline.

Ang masaklap na rito, kung ayaw na ng isang kadete na tapusin ito sa pamamagitan ng regular na pagdalo kada Linggo o kaya ay kung nadedehado ito sa kanyang pagtatapos sa kolehiyo, ay idinadaan na lamang ito sa pagbabayad ng limpak-limpak na salapi sa mga opisyales ng AFP na humahawak ng mga balangay para lamang makapagtapos sa ROTC, na isang malinaw na uri ng korupsyon.

Samantala, bukod pa sa mga patung-patong na bayarin ng mga mag-aaral na dulot ng walang habas na pagtataas ng matrikula ng mga administrador ng kolehiyo at unibersidad, nakakadagdag lamang Ang gastusing pang-ROTC sa pagpapabutas ng bulsa sa magulang. Halimbawa nito ang mataas na presyo ng uniporme at iba pang mga kagamitang pang-ROTC at maging ang mataas na presyo ng mga pagkaing ibinebenta ng mga opisyales ng ROTC tuwing magbre-break ang mga ito mula sa nakakapagod na pagsasanay.

At kahit na nireporma ang ROTC noong 1996 sa pamamagitan ng Expanded ROTC Program, kung saan ang mga kadeteng pumapasok sa kanilang ikalawang taon sa programa ay maaring lumahok na lamang sa civic service component nito, hindi pa rin nito nasugpo ang korupsyon ng ROTC. Hindi pa rin naalis ang mga kabulukan kaugnay ng ROTC na nagpasira naman sa imahe nito sa mga kabataang mag-aaral.

Lingid sa kaalaman ng iba ay nagiging instrumento na rin ang ROTC sa gawain ng sistematikong panunupil sa mga samahang makabayan sa pamamagitan ng paglalagay ng student intelligence sa mga balangay nito, at sa pambansang lebel naman ay ang pagbibigay-importansya ng pamahalaan sa military spending kung badyet ang pinag-uusapan kaysa sa gastusing pang-edukasyon na tila walang pinag-iba sa pagpapahalaga sa ROTC sa halip na akademics lalo na sa mga opisyalnito.

Kahit na noong hindi pa mang naging usap-usapan ang isyu ng pagbuwag ng ROTC ngayon ay may mga panukalang-batas na na isinampa sa mga kapulungan ng Kongreso para sa layuning ito.  Isa na rito ang kay dating Senador at ngayon ay Kalihim ng Department of Education, Culture and Sports na si Raul Roco na naglalayong alisin na ang ROTC dahil nawalan na ito ng silbi.  Pero ngayong nasa gabinete na siya ng pamahalaang Macapagal-Arroyo ay tila baga nag-iba na ito ng tugtugin at sinasabi na gawin na lamang itong opsyonal sa mga nagnanais kumuha nito.  Kasabwat pa sa ganitong pananaw si Kalihim Angelo Reyes ng Department of National Defense na isa ring dating pinuno ng sandatahang lakas ng bansa.

Ngunit sa harap ng mga katotohanang ito ukol sa kabulukan ng ROTC, ang dapat na isinisigaw ng mamamayan ay ang walang kondisyong pagbuwag nito!  Hindi na natin kailangan pa na magkaroon pa ng isang Mark Welson Chua na kailangang isakripisyo upang maihatid lamang ang mensaheng alisin na ang walang silbing programa nito dahil bukod sa nagiging taliwas ito sa orihinal na diwa ay nagiging pugad pa ito ng korupsyon sa mga paaralan at sa mga taga-militar. 

At habang paliyab ng paliyab ang panawagang ito, kung tunay na may malasakit tayo sa kapakanan ng ating bansa, tayo ay dapat magkaisa sa panawagang putulin na ang tanikalang ito at kung sakali mang palitan, dapat ay isang programang tunay na makapaglilingkod sa mga mamamayan ang ilagay.  Hindi na dapat magpatumpik-tumpik ang ating mga awtoridad rito. Ipagpatuloy pa natin ang pangangalampag sa kanila upang makamit ang layuning ito.

Buwagin ang ROTC—ngayon na!

------------------
Si Rey Refran ay mula sa Unibersidad ng Pilipinas Maynila.