Kuwentong TFI*
ni Mong Palatino

ISANG malaking negosyo ang edukasyon.

Mula nang aprubahan ni dating Pangulong Marcos ang Education Act of 1982 ay dumami na parang kabute ang mga pribadong paaralan sa ating bansa. Malaya na kasi ang mga eskuwelahan na magtakda ng matrikula na sisingilin mula sa mga estudyante. Kung kayat mabilis na nadomina ng pribadong sektor ang mga unibersidad at kolehiyo sa Pilipinas. Maging ang mga malalaking negosyante tulad ni Lucio Tan ay pinasok na ang larangang ito.

Kinilalang mga “kapitalista-edukador” ang mga nagmamay-ari ng mga eskuwelahang sobrang taas ang sinisingil na mga bayarin sa mga estudyante upang kumamal ng napakalaking tubo. Pangunahing layunin nila ang lalong kumita ng pera at nagiging pangalawa na lamang ang pagbibigay ng mataas na kalidad ng edukasyon.

Napakadali kasing sabihin na ang lahat ng sinisingil ng administrasyon ay para sa pagpapabuti ng edukasyon ng mga estudyante. Pinaniwala tayo at ang ating mga magulang na ang pagpintura sa mga lumang gusali, pagbili ng mga air-con at computer, at pagpapaganda ng basketball court ang dahilan ng mas mataas na singil, at ito ang susi sa modernisasyon ng paaralan.

Kailangan din daw itaas ang sahod ng mga guro at empleyado. Kalokohan. Hindi sinusunod ng mga kapitalista-edukador ang sinasabi ng batas na dapat ay 70% ng itinaas na matrikula ay mapunta sa sahod ng mga guro. Kung sinusunod ito, ayon sa Alliance of Concerned Teachers ay dapat daw mas mataas ang kanilang sahod kaysa sa ibang mga empleyado ng bansa.

Kung bumabagsak naman ang mga estudyante sa mga board exam, madaling sisihin ang pagkakaroon ng mahinang utak. Ang mahalaga ay malaman ng publiko na galing sa kanilang eskuwelahan ang mga topnotcher sa mga exam. Sa ganitong paraan ay naipagtatanggol ang mataas na matrikula. Kung gusto mong maging topnotcher, dito ka mag-aral. Kahit mahal ang tuition, sulit naman. Ang galing, di ba?

Isang katangian din ng mga kapitalista-edukador ang pag-ikot sa batas upang kumita pa nang mas malaki. Dahil naglabas ng memorandum ang inutil na CHED noong 1998 na dapat magkaroon ng konsultasyon sa mga estudyante, guro at magulang ang mga paaralang nais magtaas ng matrikula, napilitan ang mga kapitalista-edukador na konsultahin ang kanilang komunidad sa tuwing nagbabalak silang magtaas ng matrikula. (Ngunit maraming mga eskuwelahan na talagang makakapal ang mukha na hindi man lang naglunsad kahit ng mga bogus na konsultasyon. Tutal, tanga naman ang CHED at hindi nila ito malalaman kung hindi pa ito madyaryo).

Ang ibang eskuwelahan naman ay binago ang pakahulugan sa “konsultasyon”. Ang mga pagpupulong na ipinapatawag nila ay hindi upang konsultahin ang mga estudyante’t magulang hinggil sa pagtaas ng matrikula kundi upang iparating lamang sa kanila ang planong pagtaas. Hindi pakikinggan ang sentimyento ng mga estudyante o magulang na kontra sa mataas na bayarin. Laging idadahilan ang kung anu-anong problema sa mundo tulad ng pagbagsak ng piso, pagtaas ng presyo ng mga bilihin at krisis sa ekonomiya. Babanggitin ang maraming probisyon sa batas na para bang ang lahat ng argumento ay maikakahon sa legal at teknikal na usapin. Ipapakain ang mga dinuktor na financial statement na hindi naman daw kumikita ang paaralan o kaya sila ay may foundation, non-stock, non-profit, etc. Pero magugulat ka’t makikita mo ang eskuwelahan ng kapitalista-edukador na kabilang sa Top 2000 corporation ng bansa sa laki ng tubo taun-taon.

Ang mahalaga para sa kapitalista-edukador ay nagkaroon ng pagpupulong na kasama ng administrasyon ang mga dapat konsultahin. Ang pinirmahang attendance sheet ng mga guro, estudyante at magulang ay maaaring gamiting ebidensiya na may naganap ngang kosultasyon. Kung ang deadline naman ng CHED ng paglulunsad ng mga konsultasyon ay hanggang Feb 28 lamang, ang mga ganid na kapitalista-edukador ay magsasagawa ng konsultasyon sa mismong araw na iyon. O kaya naman ay sa araw na may mga final exam ang mga estudyante para kakaunti lamang ang makapunta at makapagrehistro ng pagtutol.

Isang kalakaran din sa mga eskuwelahan ang pagkakaroon ng patakaran na walang pagtaas ng matrikula sa mga upper class men. Ang mga freshmen lamang ang makakaranas ng pagtaas ng matrikula taun-taon. Matalino ang hakbanging ito dahil hindi mo na nga nilalabag ang batas, kumikita ka pa nang limpak-limpak. Paano mo nga naman kasi kokonsultahin ang mga freshmen tungkol sa pagtaas ng matrikula kung hindi pa naman sila nakakatuntong ng kolehiyo dahil hayskul pa lamang sila? Kung ganoon, ang pagtaas ng matrikula sa papasok na freshmen na walang konsultasyong naganap ay naaayon sa batas. Basta negosyo, ang dami talagang palusot at pakulo.

O kaya naman ay itataas nila nang sobra-sobra ang mungkahing pagtaas ng matrikula, halimbawa 25% na pagtaas. Pagdating sa mga konsultasyon ay ipapakita nilang may puso at damdamin sila sa paghihirap ng mga magulang kung kaya’t ibababa nila ito sa 12% lamang. Pero ang totoo, ang 12% na pagtaas sa mga bayarin ay ang orihinal na balak talaga ng administrasyon. Pakitang tao lamang ang pagbabago sa itataas na matrikula. Malay mo, makatsamba pa ang mga suwapang at pumayag ang mga estudyante sa 25% na mungkahing pagtaas o kaya naman ay mas mataas pa sa 12% ang mapagkasunduang tuition increase?

Marami pang modus operandi ang mga kapitalista-edukador pagdating sa paghuhuthot ng salapi sa kawawang estudyanteng Pilipino. May mga eskuwelahang naglalabas ng malalaking banner na nakasulat ang “No tuition fee increase for this schoolyear!” Totoo naman ang nakasulat. Pero ang problema ay mayroon palang pagtaas sa miscellaneous fee na binayaran ng mga estudyante. Pwede ka kasing magtaas ng miscellaneous fee kahit walang konsultasyon. Sa ibang eskuwelahan tulad ng Assumption, mas mataas pa ang miscellaneous fee kaysa sa tuition na binabayaran. Ang ibang eskuwelahan naman, bukod sa miscellaneous fee ay may sinisingil pang “other fees.” Ano kaya ang pagkakaiba nito sa miscellaneous fee?

May pagtaas sa laboratory fee pero walang laboratory ang kurso. Ang hindi ko maintindihan ay bakit may sinisingil pang energy fee sa ilan? O cultural fund? May student fund na ngang hinihingi, mayroon pang student council fund at marami pang iba.

Ngayon, masisisi ba natin ang mga kapwa nating mag-aaral kung bakit mas pipiliin pa nilang iboykot ang kanilang mga klase kaya sa manahimik na lang at hayaan ang mga kapitalista-edukador na hamakin ang ating katinuan at dignidad bilang isang tao?

Basta ako, ang iisipin ko na lang ay ang tatay kong hirap na hirap sa pagtatrabaho sa ibang bansa samantalang may ilan na pinagkakakitaan nang napakalaki ang simpleng pangarap ng mga Pilipino na magkaroon ng disenteng edukasyon. Sapat na iyun para sumama ako sa isang rali.

*tuition fee increase

----------------------
Si Raymond "Mong" Palatino ay executive vice president ng National Union of Students of the Philippines. Para sa reaksiyon sa kanyang kolum, i-e-mail lang si Mong sa mongnicolai[at]edsamail[dot]com[dot]ph.