BABALA:BAWAL na raw maglaro ng basketball sa kalye. Huhulihin ng
MMDA ang sinumang lalabag dito at sinimulan na nga nilang magtanggal
ng mga court sa dalawang barangay sa Sta. Cruz, Maynila.
Malaki ang aanihing galit nito mula sa mga kabataan sa maraming komunidad.
Marahil pati mga magulang ay tututol sa pinakabagong patakaran ng
MMDA. Ilang beses ko nang narinig mula sa mga nanay na mas nanaisin
pa raw nilang mag-basketball ng buong araw ang kanilang mga anak,
huwag lang gumamit ng droga.
Mahalagang bahagi ng kulturang popular ang basketball sa lipunang
Pilipino. Kahit nagmula ito sa ibang bansa, lubusang tinangkilik ito
ng mga Pilipino at higit pa ngang minahal kaysa sa ibang tradisyunal
na laro. Hindi ba't may namamayaning kaisahan na matalo na tayo sa
lahat ng kumpetisyon sa SEA at Asian Games, huwag lang sa basketball
(pasintabi sa mga manlalaro ng bilyar at bowling). Kahit sa UAAP at
NCAA, alam ng mga estudyante ang standing ng kanilang eskuwelahan
sa basketball pero hindi na nila iniintindi ang status sa ibang laro.
Paboritong proyekto ng mga mambabatas ang pagpapagawa ng mga basketball
court. Sa katunayan, sa sobrang dami ng mga proyektong ito ay ipinagbawal
na ng Kongreso ang paggamit ng pork barrel para sa mga basketball
court.
Maraming artista at pulitiko ang nakilala dahil sa basketball. Bata
o matanda, kilala si Jaworski o kahit si Jun Bernardino. Hinahabol
ng BIR ang mga manlalaro ng PBA sa laki ng kanilang kinikita. Humihinto
ang mundo kapag NBA finals.
Maging sa akademya ay tinukoy ang papel ng basketball sa paghubog
ng sarili nitong lenggwahe na lalong nagpayaman sa pambansang wika.
Walang institusyong nagdikta kung ano ang tama o mali, pero sa buong
kapuluan ay may nabuong komon na wika ang mga manlalaro ng basketball
na kahit ang mga walang hilig sa laro ay naiintidihan ito.
Sinisid ang bola, tirang palaka, agawang-buko, nangalabaw, buwakaw,
ala-Jawo, tirang-Caidic, tambak, kapos—ang mga imaheng tinutukoy
ng mga salitang ito ay nalikha sa mundo ng basketball at kayang sapulin
ng halos lahat.
Ito ang basketball, tatak Pinoy. Ang pambansang libangan, paboritong
laro't kapuso ng bawat Pilipino. Nawala na si Thalia at ang Ghostfighter
pero nandyan pa rin ang basketball. Malalaos ang Meteor Garden at
mga soap opera ngunit mananatili pa ring matatag ang natatanging lugar
at halaga ng basketball sa popular na kamalayan ng mamamayan.
Totoo na lumiliit ang bilang ng mga nanonood ng PBA. At nakakalungkot
din ang pagdami ng mga Fil-Am samantalang maraming talento sa bansa
ang hindi napapansin. Pero problema ito ng PBA at hindi ng basketball
ng Pilipinas sa kabuuan.
Buhay na buhay ang basketball sa kalye't mga komunidad. Hindi humuhupa
ang pagsulpot ng mga liga sa bawat barangay.
Ito ang target ni Bayani Fernando: ang basketball sa kalye, ang basketball
ng mahihirap.
Tama na dapat laruin ang basketball sa loob ng gymn at hindi sa kalye.
Ang kalye ay ginawa para daanan ng mga sasakyan. Pero bakit ba makukulit
ang kabataan at sa kalye itinatayo ang mga basketball court?
Kung tutuusin, ayaw ng mga kabataan ang maglaro sa kalye. Una, ito'y
nakakasagabal sa paglalaro dahil kailangang huminto kapag may dadaang
sasakyan. Tayo nga kapag nanonood ng laro sa TV at biglang nagbrown-out,
hindi ba't nakakabitin? Ano pa kaya ang pakiramdam ng isang manlalaro
na nakabuwelo na sa paglalaro pero biglang mabibitin dahil may tricycle
na kailangang padaanin?
Pangalawa, ang paglalaro sa kalye ay peligroso para sa mga manlalaro
at mga pasahero ng mga sasakyang dumadaan. Sabi nga nila, ang bola
ay bilog at hindi mo alam kung kailan, kanino at gaano kalakas ito
tatalbog. Walang gustong masaktan at makasakit, lalo na ng mga naglalaro.
Kung gayon, bakit sa kalye pa rin itinatayo ang mga basketball court?
Ang kawalan ng sapat na pasilidad para sa paglalaro ang nagtutulak
sa ating mga kabataan na gamitin ang mga kalye bilang alternatibong
laruan. Ang mga barangay na may mga sports plaza ay hindi naman problema
ang kalye na ginagawang basketball court. Kalakhan ng ating mga kabataan
ay walang access sa mga pasilidad na ito.
Sa kalye itinatayo ang mga basketball court hindi dahil likas na
suwail ang mga kabataan at hindi marunong sumunod sa batas kundi nangangailangan
ng malaking espasyo ang paglalaro ng basketball. Pansinin halimbawa
na hindi sa kalye nilalaro ang bilyar kundi sa loob ng mga bahay o
gusali dahil pwede itong pagtiyagaan gamit ang maliit na espasyo.
Hindi ako naniniwala na malaking sagabal sa trapiko ang mga basketball
court sa kalye. Nakakita na ba tayo ng court sa mga pangunahing kalsada,
halimbawa sa EDSA o Espana? O maging sa mga sekundaryong daan? Itinatayo
ang mga basketball court sa mga hindi dinadaanang kalye, dun mismo
sa kaloob-looban ng mga komunidad dahil ayaw ngang paistorbo ng mga
manlalaro sa daloy ng trapiko. Kung ang kalyeng yun ay naisipang gawing
pampaluwag ng trapiko, ang mga kabataan mismo ang magtatanggal ng
court at ililipat ito sa ibang lugar, dun sa walang tao at malayo
sa trapiko.
Mukhang may problema ang MMDA sa pagkilala sa basketball sa kalye
bilang sagabal lamang sa trapiko. Hindi nito nakikita ang kapakinabangang
idinudulot nito sa komunidad at sa lipunan. Hindi dapat maliitin ang
positibong birtud na pinapalaganap nito sa ating kabataan tulad ng
pagkakaisa, pagkakaibigan at kolektibong kamalayan. Ito ang salbabida
ng ilan upang may matirang katinuan sa isang kapaligirang puno ng
kabaliwan at kawalang pag-asa.
Kung nakikita ng MMDA sa mga basketball court sa kalye ay sira-sirang
plywood, kinakalawang na bakal, kawalan ng disiplina at buhul-buhol
na trapiko, ang nakikita ko ay determinasyon at mapanlikhang aktitud
ng mga kabataan upang magkaroon ng isang libangang ipinagkait sa kanila
ng pamahalaan.
Kailangang kilalanin ang kontribusyon ng basketball sa kalye sa kabuuang
pag-unlad ng basketball sa bansa. Karamihan ng ating mga propesyunal
na manlalaro ay nahubog sa maagang paglalaro ng basketball sa mga
kalye. Katulad sa iba pang palakasan, ang mga manlalaro ng basketball
ay gumagaling kung nakakalaban nila ang iba't ibang kalidad ng manlalaro.
Sino sa ating mga propesyunal ang magmamalaking nahubog ang mga kasanayan
nila sa paglalaro lamang sa mga gym?
Dapat isipin ng MMDA ang pangmatagalang implikasyon ng kanilang gagawing
mapangahas at elitistang hakbang sa sosyolohiya ng basketball.
Sa kasalukuyan, ang basketball ay parehong spectacle at nasasabuhay
na karanasan. Pinapanood natin sa TV sa gabi at nilalaro natin sa
umaga. Hinahangaan natin ang pinong galaw ni Johnny Abbarientos at
sinusubukang gayahin sa susunod nating laro sa kalye.
Kung masusunod ang MMDA, matitira na lamang ang mga basketball court
sa mga plaza at gymn. Magiging spectacle na ito para sa karamihan
at nasasabuhay na karanasan para sa iilan. Ayaw naman nating dumating
ang sitwasyon na sa arcades at TV na lamang ang ugnayan natin sa larong
basketball. Sa hinaharap, ang maging manlalaro ay isang ispesyalisasyon
na wala nang pangmasang katangian.
Ang basketball sa kalye ay mabisang kabaligtaran sa kapitalistang
oryentasyon ng PBA o PBL. Hindi ito negosyo at lalong hindi ginagamit
upang magkaroon ng makataong imahen ang mga korporasyong may pinopondohang
koponan. Kapag nanonood si Danding ng PBA sa Araneta Coliseum, ang
tumitimo sa isip ng mamamayan ay katoto nila ito sa pagsuporta sa
Coca Cola Tigers o San Miguel Beermen imbes na yung usaping kinakaharap
niya tungkol sa coco levy at landgrabbing sa Isabela.
Hindi lamang trapiko ang nasa likod ng bagong patakaran ng MMDA.
Dapat itong ibunyag at mahigpit na tutulan.
---------------
Si Mong ay pangulo ng National Union of Students of the Philippines
at dating chairperson ng UP Diliman Student Council.
