"PARE, TAPANG yata n'yang kape mo."
Binitiwan ni Mulong sa hapag ang tasang may kapeng walang gatas.
Lumingon siya sa kaliwa at sa kanan, hinahanap ang bumati. Nasa likod
pala niya.
"Johnny."
Marahang tumayo si Mulong, iniurong ang isang upuan sa tabi niya.
"Upo ka, 'Tol."
"'Musta, Mulong?"
Hindi umiimik si Mulong.
Agad naisip ni Johnny na hindi na niya kinailangang magtanong nang
gayon; napansin niya ang malaking ipinayat ni Mulong mula nang huli
silang magkita. Di rin nalingid sa kanyang mga mata ang magulo nitong
buhok na tila tatlong linggo nang nangangailangan ng gupit. Dati'y
dumapo lamang sa tainga ang buhok ni Mulong ay agad itong nagpapagupit,
naalaala ni Johnny. Wari ring hindi pinalantsa nang maayos ang kanyang
polong nakapailalim sa tila inaalikabok na amerikana; at nasaan kaya
ang dating kagila-gilalas nitong mga kurbata?
"Ayos lang, Pare."
Ngunit nahalata ni Johnny sa walang kagana-ganang himig ng boses
ni Mulong na hindi maayos ang lahat sa kanya. Sinikap niyang ilayo
ang usapan sa anumang tungkol kay Mulong; baka may ayaw itong pag-usapan.
"Pare, natatandaan mo si Miss Fernandez, y'ong dati nating teacher?"
"Y'ong napangasawa ni Raffy Sinbuena?"
"Alam mo pala 'yon, Pare?"
"Sino ba naman ang di nakakaalam ng tungkol do'n sa 'tin?"
"Sarap na siguro ng buhay n'ya, 'no?"
"Tao palang 'to, e. Hindi mo ba alam ang huling balita tungkol
sa kanya?"
"Ano 'yon?" Bahagyang kinabahan si Johnny.
"Halatang matagal ka nang di nagagawi sa 'tin, e."
"Matagal-tagal na nga, Pare. Ba't, ano ba'ng nangyari sa kanya?
Lalong kinabahan si Johnny.
Naubos ang kape ni Mulong. Humiling siya sa serbidor ng isa pa—wala
uling gatas. "Dalaga na s'ya uli. Miss Fernandez na talaga siya
uli."
Bagama't nagulat, nakahinga nang maluwag-luwag si Johnny. Akala niya'y
kung ano na ang nangyari sa dati nilang guro. "Talaga, Pare?
Mukha pa namang made in heaven y'ong pagkakapangasawahan nila."
"Bakit, Pare? Dahil mayaman si Raffy? Naaalala ko tuloy y'ong
sinabi sa 'kin minsan ni Ben: 'Sino ba'ng nagsabing pera ang langit?'
Tama si Ben, Pare, e. Sa totoo lang, Pare, nag-alala ako para kay
Miss Fernandez nang mabalitaan kong nakipag-break s'ya ke Mr. Cornejo
para sagutin y'ong si Raffy na alam namang me nobyo s'ya e tigas ng
mukhang manligaw, palibhasa, mapera sila. 'To namang si Miss Fernandez,
sinagot nga. 'Kala n'ya, ke Raffy n'ya makikita ang langit, e. Pareho
nga ng sabi ni Ben, 'Prinsipe nga ang napangasawa n'ya, pero prinsipe
pala ng imp'yerno.'"
"Bale naghiwalay sila?"
"Gano'n na nga. Annulled na y'ong kasal nila, last week lang.
Wala pa silang isang taon, alam na n'yang mali ang pinasukan n'ya.
Pero pinilit n'yang kumapit nang tatlo pang taon. Instant milyunarya
nga naman s'ya, e. Sabi nga n'ya, 'Di mo makakain y'ong pagmamahal.'
Pero nadaig din s'ya ng katotohanan sa huli. Naintindihan din n'yang
aanhin mo y'ong milyunaryong asawa kung mas kawawa ka pa sa alila?"
Napailing si Johnny. "Saklap din pala, 'no?"
Muling naubos ni Mulong ang kanyang kape. Humiling siya ng isa pa
sa serbidor—wala na namang gatas."'Wag na nga muna nating
pagkwentuhan 'yan, nakakalungkot lang, e. Ikaw na lang ang pagk'wentuhan
natin."
Tumawa si Johnny. "Hindi, Pare, ikaw ang magk'wento. 'Lang'ya,
isa ka sa mga astigin sa 'tin ngayon, e. Ano, kumusta'ng buhay?"
"'Eto, Pare, huling araw ko na 'to sa trabaho."
Nanlaki ang mga mata ni Johnny. Ngumiti siya. "Bakit, Pare?
Me offer kang mas malaking s'weldo? Talaga nga naman, bata pa, umaasenso
na nang umaasenso!"
Mabilis na nilagok ni Mulong ang kape. Muli siyang humiling sa serbidor
ng isang tasang kapeng walang gatas.
"Dami mo nang nainom, Pare, a."
"Pang-apat ko na 'to," wika ni Mulong nang dumating ang
hiniling niya sa serbidor. "Parang di na 'ko tinatablan ng kape
rito sa Makati, e."
"O, ano, kumusta na nga?"
"Huling araw ko na nga sa trabaho ngayon. Malapit na rin siguro'ng
huling araw ko rito. Uuwi ako, Pare."
"Ano?" bahagyang sigaw ni Johnny, na ikinapatingin ng iba
pang mga parukyano ng kapeterya. "Uuwi ka sa San Lucas?"
wika niya sa higit na mahinang tinig. "Bakit e ang ganda-ganda
ng buhay mo rito?"
"Ganyan din sigurado'ng sinabi ng iba nating dating kaiskwela
nang mabalitang hihiwalayan ni Miss Fernandez si Raffy. Pero katulad
din ng naisip niya sa bandang huli ang naiisip ko ngayon. Buong buhay
ko, nagsikap ako para magkaroon ng magandang trabaho rito sa Ayala
o sa Ortigas kaya kundi man dito. Ilang taong sinabi sa 'tin ng kung
sinu-sino na pag nasa mga lugar ka na pareho ng Ayala at Ortigas,
class ka, astigin ka." Inubos niya sa tatlong lagok ang kape.
"Pero sabi-sabi lang 'yon. Dito lang kasi ang sentro ng mga maimpluwensya—sa
pulitika, sa pera, sa kultura. Pero ano ang tunay na mukha ng mga
lugar na pareho nito? Balon ng mga kagaguhang nagbabalatkayo bilang
sibilisasyon. Katulad ng kaso ko. 'Kala ng mga tao, astig ako dahil
abugado ako sa isang higanteng law firm, malaki ang kita ko, laging
mamahalin ang nabibili kong damit. Kahalubilo ko'ng malalaking tao.
Pero sino ba 'yang malalaking tao na 'yan? Mga korporasyong walang
ginawa kundi dugasin ang mga karaniwang tao, mga negosyante't pulitiko't
artistang walang alam kundi tarantaduhin ang bansa. Uuwi ako sa San
Lucas, Pare."
"Ano'ng gagawin mo sa 'tin, Pare?"
"May binubuo ro'ng NGO na legal center na tutulong sa mga magsasaka
sa 'tin na inaagawan ng lupa. Magta-trabaho 'ko ro'n, Pare. Maliit
lang sigurado ang sweldo, pero do'n mas kailangan ang mga tulad ko,
Pare."
Saglit na natahimik si Johnny. "Good luck, Pare," maya-maya'y
nasabi niya.
Ngayon lang nakita ni Johnny na ngumiti si Mulong. "Salamat,
Pare," sagot nito sa kanya. Maya-maya'y niyaya siya nitong lumabas
ng kapeterya, at nagpaalam na ito sa kanya. "Kita na lang tayo
pag nagawi ka sa San Lucas."
Sa wari ni Johnny ay kakaiba ang sigla ni Mulong nang lumakad itong
palayo.
---------------
Si Alex, isinilang noong Agosto 1977, Kapatnugot ng Tinig.com, ay
manunulat sa Bulatlat.com at sa BNext. Madalas din siyang mababasa
sa Dalityapi Unpoemed. Sangkot siya sa mga kampanyang panlipunan at
pampulitika, sa lansangan man o sa Internet.
