LATHALAIN
Astig: Pagdadamit sa Gamitan
Ni Tembarom
(Unang nalathala sa Peyups.com, Seyembre 13, 2002)

NANG SA wakas ay pagbigyan ko ang tembtation na panoorin ang pelikulang Gamitan, inasahan kong ang makikita ko'y gaya rin ng sa ibang karaniwang sineng sex trip. Alam kong magbibilad lang ng kanilang mga katawan ang dalawang pinakamaningning na mga bagong bituin ng pinilakang-tabing: ang mga bagong pantasya ng bayan, ang inosenteng baby na si Maui Taylor, at ang astig na si Jordan "Wala ba kayong mga kamay?" Herrera.

Sa karaniwang ST films, siyempre'y bubusugin at tatakawin ang mga manonood ng magagandang mga mukha at katawan ng mga artista (Sa Gamitan, lahat ng mga bida at suporta ay pawang magaganda ang hitsura). Maya-maya'y ihahain na ang pangunahing putahe: magdadalihan na ang mga bida: tila walang hanggang himasan, kiskisan, daganan, dalirutan, ungulan, at halinghingan hanggang sa huling malalim at mapagpalayang buntung-hininga. Sa pagitan ng mga kalibugan, tuloy ang istoryang gegewang-gewang pero madaling mahulaan ang kahihinatnan.
Sa una, aakalain mong ang Gamitan ay isang pa-tweetums na teenage film. Kilig to the bones at medyo OA pa nga si Cathy (Maui) kay Nick (Wendell Ramos). Nakakaaliw dahil nakuha ng Gamitan ang lifestyle ng kasalukuyang kabataan—mula sa pagiging kitikitext at tambay sa bar hanggang sa pananalita: "Ah, gets ko na!" At mawawala ba naman ang stereotypical na barkadahan: mga babaeng tsismosa at mga lalaking pa-macho't manyakekoks?

Isang sikat na star player ng kanilang kolehiyo si Nick. Magkaklase naman sina Cathy, isang matalino pero pangkaraniwan at inosenteng colegiala, at ang guwapo at mabait pero weird na si Lui (Jordan) na halatang may crush kay Cathy. Nagpustahan ang barkada ni Nick: kailangan niyang makasibak ng isang hard to get na virgin sa loob ng isang buwan, at si Cathy ang minalas na maging target. Dahil crush ng bayan si Nick, nai-inlove pa lalo nang todo ang kawawang biktima sa proseso ng pagpapaamo sa kanya ng lalaki. Matapos siyang magamit, si Cathy ay ibinasura ni Nick. Nagmukhang stupid luv ang istorya nila, at kinawawawa mo lang ako ang naging drama ng luhaang si Cathy.

Pero gaya ng sa mga istoryang may fairy godmother, sa tulong ng kanyang liberated (na kung naging mahirap sana'y tatawaging haliparot) na ate (Patricia Javier!), biglang nagbago overnight si Cathy. Nagkaroon ng total make over sa kanyang hitsura at attitude. Ang dating simple ay naging sexy; ang inosente ay naging kaakit-akit, tunay na palaban, at mapanganib na babae. Upang makapaghiganti kay Nick, inakit at ginamit ni Cathy si Lui, na naging alipin ng pagmamahal na humantong sa obsession sa babaeng itinatangi.

Makikita ang prinsipyo ng magkabilaan sa Gamitan—ang mga elemento ng pagmamahal at kalupitan, ang pagiging inosente at ang pagguho nito, ang liwanag at dilim, katiwasayan at paranoia. Sa huli, ang makulit na buhay ng mga estudyanteng ito'y magiging isang seryosong istorya ng pag-ibig at kalibugan, pagkabigo at paghihiganti, at buhay at kamatayan.

Kakaiba sa iba ang Gamitan. Sa unang mga eksena pa lamang ay tila nakikipagharutan na sa atin si Quark Henares, ang direktor at manunulat. Parang kumukindat-kindat ang malikot na kamera habang nag-aayos at nagsusulat ng tula si Cathy. Kakaiba ang approach ni Quark—makikita ang bahid ng pagiging experimental film sa kakaibang juxtaposition ng mga imahe sa ilang mga partikular na eksena. May mga pagkakataon namang ang paggamit ng fast-forward ay naihahambing ko sa technique na ginagamit sa mga palabas na anime.

Samantala, saludo ako sa musikang umagapay sa Gamitan, mula sa "Just a few more minutes" ng Itchyworms noong chummy-chummy paang istorya hanggang sa "Ambulansiya" ng mga taga-Eraserheads sa pinaka-madilim na bahagi ng pelikula. (Incidentally, di pa man nagmi-mainstream ang Itchyworms ay nagustuhan ko na sila simula nang mag-guest sila sa dating radio show ni Jessica Zafra 103.5 K-lite FM. Samantala, sino ba naman sa atin ang hindi gusto ang Eraserheads?)

Hindi puro laman at kawatan ang Gamitan, may kaluluwa ito. Halata ang pagkiling ng istorya sa sining at panitikan at sa mundo ng mga ideya. As opposed to Nick na sa basketball lamang magaling, kapwa may hilig sa poetry sina Cathy at Lui. Itong huli, bukod sa nagpipinta, ay may interes sa mga bagay na di-pangkaraniwan at mahiwaga. Sa masalimuot na bahagi ng pelikula, halinhinang maririnig ang kanilang mga tula tungkol sa pag-ibig at kamatayan.

Hindi ka lamang bubusugin at kikilitiin ng pelikula. Papag-isipin, gagambalain, at babagabagin ka nito. Higit sa lahat ng emosyon, ang kawalang pag-asa ang sumampal nang pinakamalakas sa akin. Gaano man kainit ang romansahan nang sa wakas ay ibigay na ni Cathy ay gantimpala niya kay Lui matapos ang paghihingati niya, hindi ko na magawang mag-init pa sa kalibugan ng eksena. (Honestly 'di ko pinanood ang pelikula para suriin; syempre, gusto ko ring makakita ng—sa salita ng isang kaibigan, ay—gumagalaw, hehe). Disturbing pa nga, kung paanong nagawa pa nilang magtalik habang may bangkay na nakahandusay sa ibaba lamang ng kama nila. Si Cathy, ang inosente at kinikilig na kabataan, nang mapukaw ay naging napaka-makamandag. Si Lui, ang inosente at mahiyaing makata, nang matukso ay naging tila-robot na sunud-sunuran.

Pandalas ang pagmura ko sa eksena kung saan pinira-piraso ni Lui ang bangkay ni Nick. Astig in a weird and horrible sense naman ang pagkaka-deliver ni Maui ng birong "Wala ba kayong mga kamay?" sa eksenang ito, na nakaragdag sa nakapanghihilakbot na eksena. Sa totoo lang, nakakapanindig-balahibo, bagamat hindi aktwal na ipinakita ang hiniwa-hiwang duguang katawan.

Sa aking opinyon, kapuri-puri ang kuwento at pagkakagawa ng pelikulang Gamitan. Hindi ito mumurahing pampagana lamang. Totoong maaaring maraming pagkukulang, at ang iba'y pupunahin ang kakayahan ng mga artistang nagsiganap, ngunit iiwan ko na ang ganoong kritisismo sa mga eksperto.

Higit na mahalaga para sa akin, isinasalaysay ng Gamitan ang kuwento ko at istorya mo—o istoryang posibleng maging kuwento ng sinuman sa atin. Inilarawan nito ang mga sarili nating kalibugan, obsesyon, at kabigyan. At sa pagpapakawala natin sa mga kinukuyom na damdamin, ng mga pinipigil na panggigigil, sinong makapagsasabing hindi tayo maaaring maging isang Lui o isang Cathy?

Sinasampal at ginugulat tayo ng katotohanang hatid nito. Ipinakikita nitong mapanganib makipaglaro sapagkat maaring sa huli'y tayo ang paglaruan ng mismong laro. Nakatuntong sa realidad ang Gamitan, sa kabila ng maraming puna sa ilang butas sa takbo ng istorya. Ginamit ni Quark ang ang lohikal na konsepto ng karma. In-invoke rin niya ang konsensyang taglay nating lahat. Sinadya man o hindi, makikita ang pananaig ng batas—bagamat hindi ng hustisya. (Sa totoong buhay kasi, gaya ng sa kuwento, kadalasa'y napaka-komplikado ng mga pangyayari kaya't ang katarunga'y nababaon pa rin).

Dahil sa pagpapakita nito ng trahedyang bunga ng mapaglarong mga puso, masasabing may pagpapahalaga ang pelikula sa pag-ibig. Pinaaalahanan tayo ng Gamitan na kung mapataas ang ating lipad, kung mapalayo ang ating pag-alagwa, hindi tayo magtutuluy-tuloy sa alapaap, bagkus ay palagapak na babagsak tayo sa lupa.

Anu't anupaman, natutuwa akong nagpagamit ako. Pero natatawa pa rin ako sa komento ng isa ko pang kaibigan: Damitan ko raw si Maui at baka siya mapulmunya. Pero mas pinili kong damitan ang Gamitan sa panghuhubad na ginagawa rito ng mga kritiko.

http://www.peyups.com/article.khtml?sid=1244&mode=flat&order=1

For comments and reactions to this article, please visit Tinig.com Forums.