Home
About us
Archive
Links
Feedback
Contribute
Forums
Guestbook

MALATRAHEDYANG KAPALARAN ng mga alagad ng panitikan sa bansang ito ang sila'y namamatay nang hindi nakikilala ang kanilang mga ambag sa paraan natin ng pagtingin sa ating mga sarili, habang ang mga bathala at bathaluman ng ningning ay binibigyan ng mga burol ng mga bayani, karapat-dapat man sila sa gayon o hindi.

Anupa nga't nitong nagdaang Agosto 1 ay pumanaw si Francisco "Franz" Arcellana, katulad ng sabi nila, "na parang barkong nagdaan sa gabi," parang bulalakaw na bumagsak habang ang lahat ay labis na inaantok upang makatitig pa sa kalangitan-kung paanong ilang buwan pa lamang noon ang nakaraa'y namatay din si Levi Celerio-na nakilala hindi lamang dahil sa kagandahan ng kanyang musika kundi maging sa makapangyarihang mga tula sa kanyang mga taludtod. Yumao siya at ang kanyang pagyao'y hindi hinagkan ng mga balita nang tulad ng napakadalas na pagyakap ng mga ito sa mga napapatid na kasalan at relasyon ng mga artista.

Kayraming ulit nang sinabi ito ng mga pantas-hindi mahalaga kung gaano katagal na nabuhay ang isang tao, ang mahalaga'y kung paano siya nabuhay. Ngunit ang naging buhay ni Franz Arcellana ay mahaba at kapaki-pakinabang.

Bilang alagad ng panitikan, si Franz Arcellana ay isang ikonoklasta. Isa siya sa mga nagpasimuno ng The Veronicans, isang pangkat ng labintatlong manunulat na nagsimulang manlikha bago ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig.

Ang The Veronicans, ayon kay P. Herbert Schneider ng Ateneo de Manila University, ay "naglagay ng bakas ng Mukha ng Pilipinas sa kanilang mga akda." At siyang tunay, ang mga akda ni Franz Arcellana ay kinalilimbagan ng karanasang Pilipino bagama't dulot ng mga partikular na pangkasaysayang pagkakatao'y sa isang banyagang wika siya nahasa bilang manunulat.

Nag-eksperimento rin siya sa mga anyong pampanitikan. Isa siya sa mga nagpasimuno ng pagsibol ng maikling kuwento bilang isang anyong tulang tuluyan.

Kaiba sa maraming manunulat sa Ingles, hindi siya nanghawak sa pilosopiyang nagsasaad na ang manunulat ay dapat na makulong sa toreng garing. Nanalig siya sa kathang "kumakatawan sa katotohanan." At ang pananalig na ito ang gumabay sa kanya sa paglikha ng kanyang makapangyarihang mga kuwento.

Bilang una at tagapagtatag na direktor ng Creative Writing Center ng Unibersidad ng Pilipinas (UP) at isang regular na panelista ng Silliman Writers' Workshop sa Lunsod Dumaguete noong mga dekada 1960 at 1970, ibinahagi niya ang pilosopiyang ito sa mga mag-aaral ng malikhaing pagsulat.

Kabilang sa pinakabantog niyang maiikling kuwento ang "The Flowers of May", na nagwagi sa Carlos Palanca Memorial Awards for Literature noong 1951, "Trilogy of the Turtles", na dahilan ng kanyang pagkakabilang sa UP Writers Club, "The Mats", na muling inilathala bilang isang pambatang aklat noong 1995, "Wings of Madness" at "Divide by Two", na may tigdalawang bersiyon, "Frankie", "The Man Who Would Be Poe", "Death in a Factory", "Lina", at "A Clown Remembers".

Bagama't higit siyang nakilala bilang isang kuwentista, nagtaglay ng iba pang pluma ang kanyang sumbrero.

Isa rin siyang mamamahayag. Nagsimula bilang isang tagapagsapapel (transcriber), sa kalauna'y naging tagapangasiwa siya ng sangay ng International News Service sa Maynila. Naging patnugot din siya ng pan-Linggong magasin ng The Manila Chronicle. Naglingkod din siyy bilang tagapayo ng Philippine Collegian, ang opisyal na pahayagan ng mga mag-aaral ng UP, noong dekada 1950, noong mga huling taon ng dekada 1960, at mula 1974 hanggang 1977-sa kasagsagan ng aktibismo ng mga mag-aaral sa nasabing pamantasan.

Makata rin siya-di lamang dahil sa matulain ang kanyang mga akda, kundi sapagkat sumulat din siya ng mga tulang pataludtod. Ilan sa pinakakilala niyang mga tula ang "This Being the Third Poem This Poem is for Matilda", "To Touch You", at "I Touched Her".

Ang kanyang mga nasulat ay natipon sa mga aklat na tulad ng Selected Stories, Poetry and Politics: The State of Original Writing in English in the Philippines Today, at The Francisco Arcellana Sampler.

Si Franz Arcellana ay pinalad nang sapat upang magkamit ng institusyonal na pagkilala dahil sa kanyang mga nagawa. Noong 1989, ginawaran siya ng UP ng Doctor of Humane Letters, honoris causa. Makalipas ang isang taon, inihandog sa kanya ang pagiging Pambansang Alagad ng Sining ng Panitikan, bagay na naghanay sa kanya sa iba pang mga higanteng pampanitikan tulad nina Amado V. Hernandez at Nick Joaquin.

Ang trahedya ni Francisco "Franz" Arcellana ay hindi lang sa pangyayaring sa kanyang pagyao'y napakalaking kawalan ang kanyang iniwan, kundi nasa pangyayari ring siya'y yumao nang hindi napapansin ng karamihan bagama't karapat-dapat lamang na siya'y mapansin.

Ganito ang trahedya ng isa pang alagad ng panitikan, si Levi Celerio, na yumao ilang buwan lamang bago siya yumao. Ganito ang trahedya ng karamihan sa mga alagad ng panitikan sa ating bansa. Ganito ang trahedya ng karamihan sa mga dakilang tao sa ating bansa.

For comments and reactions to this article, please visit Tinig.com Forums.