Si Beng at ang Militar
Ni Alexander Martin Remollino

ISANG PANGALAN ang lumitaw sa mga pahayagan ilang araw matapos ang Abril 5, 2002: Benjaline "Beng" Hernandez. Lumitaw ang pangalang ito matapos siyang mapatay sa isang liblib na nayon sa Cotabato.

Karugtong ng kanyang pangalan ang mga katagang karapatang pantao--at siya lamang na nararapat--sapagkat siya ang Katulong na Pangkalahatang Kalihim ng Karapatan sa Timog Mindanao, bukod pa sa pagiging Pangalawang Pangulo ng College Editors Guild of the Philippines sa Mindanao nang siya'y mapatay.

Bakit siya napatay?

Ayon sa lubhang kagalang-galang na mga pantas na nagsasalita alang-alang sa militar na pumaslang sa kanya, siya'y isang kasapi ng New People's Army na napatay sa isang engkuwentro.

Datapwat ang kanyang bangkay ay naghuhumiyaw na hindi, hindi siya sa isang sagupaan pinatay.

Unang-una nang katibayan nito ay ang kanyang nakataas na mga kamay, na nagpapahiwatig ng pagpupumilit na ipagsanggalang ang sarili. Duguan at sugatan ang isa sa mga kamay na ito. Ang kanang bahagi ng kanyang mukha'y nabutas sa pagkakalusot doon ng punlong tumama sa kanyang leeg. Ang kaliwang bahagi nito'y warak at hindi butas lamang, katibayang malinaw pa sa isang basong tubig na ito'y binagsakan, dili kaya'y pinukpok, ng isang mapurol na bagay. May mga pasa pa sa ibang bahagi nito, palatandaang siya'y sinadista pa. Sunog sa pulbura ang kanyang dibdib, na nangangahulugang siya'y binaril nang malapitan.

Ano ang kasalanan ni Beng at siya'y humantong sa gayon? Wala, wala siyang sala liban sa ipaglaban ang karapatang pantao. Nang kasumpa-sumpang araw ng kanyang pagkamatay, siya'y nasa Sitio Bukatol sa Arakan Valley, nagsasagawa ng pananaliksik ukol sa kalagayan ng mga magbubukid doon at naghahabol sa pananaliksik ding sinimulan niya noong nakaraang taon tungkol naman sa Tababa Massacre sa Arakan Valley rin.

Ayon sa mga saksi, si Beng at tatlo pang kasama ay nasa isang dampa at manananghali na sana nang biglang magpaputok ang may anim na kasapi ng Civilian Armed Forces Geographical Unit (CAFGU) sa pamumuno ni Sarhento Antonio Torella.

Ang kasama niyang si Labaon Sinunday, isang Lumad, ay tumakbo, ngunit nahagip ng punlo at napatay. Si Beng at ang dalawang natira niyang kasama, sina Crisanto Andrade at Vivian Amora, ay tumalon mula sa dampa, datapwat naharang ng mga milisyang CAFGU at ipinagbabalibag sa lupa. Ang mga bangkay ay natagpuang pawang nakataas ang mga kamay, na tila nagmamakaawa o ipinagsasanggalang ang mga sarili. Si Amora ay tinamaan ng mga punlo sa ulo at tiyan at ang kanyang mga bituka' lumuwa. Sabog naman ang ulo ni Andrade.

At ang nangyari kay Beng ay alam na natin.

Ipinipilit pa rin ng mga kapita-pitagang pantas sa Hukbong Sandatahan na si Beng ay napatay sa isang engkuwentro. Ayon kay Maj. Vic Tomas, Tagapagsalita ng 701st Infantry Brigade sa Timog Mindanao, si Beng ay napalapit na sa militar, nagpahayag na ng kanyang pagkadisgusto sa Karapatan, at upang makaganti, ipinadala siya ng naturang organisasyon sa kabundukan upang humarap sa tiyak na kamatayan. Idinagdag pa niyang ang Sandatahang lakas ay sinasanay upang gumalang sa karapatang pantao.
Kung talagang napalapit na si Beng sa militar, bakit siya napatay sa engkuwentro?

At kung ang Sandatahang Lakas ay sinasanay upang gumalang sa karapatang pantao, bakit sinapit ni beng at ng kanyang mga kasama ang kahayupang ginawa sa kanila ng mga milisyang CAFGU?

Dagdag pa rito, kung ang Sandatahang Lakas ay sinasanay upang gumalang sa karapatang pantao, bakit kayraming detenidong pulitikal noong panahon ng batas militar na nakaranas ng pangunguryente sa bayag, dili kaya'y mapasakan ng talong na may sili sa puki, o kaya nama'y mapasukan ng posporong may sindi sa titi?

Kung ang Sandatahang Lakas ay sinasanay upang gumalang sa karapatang pantao, bakit naganap ang mga masaker sa Lupao at Mendiola? Kung ang Sandatahang Lakas ay sinasanay upang gumalang sa karapatang pantao, bakit dinukutan ng mata at binugbog bago pinatay si Rolando Olalia at bakit binaril sa mukha si Lean Alejandro?

Pagkahaba-haba ng kasaysayan ng paglapastangan ng Sandatahang Lakas sa karapatang pantao. Higit pang kapani-paniwala ang sabing ang bulok na karne ay mabango kaysa sa sabi ni Maj. Vic Tomas na ang Sandatahang Lakas ay sinasanay upang gumalang sa karapatang pantao.

Nitong nakaraang pagtatapos sa Akademya Militar ng Pilipinas, pinuri ng napakagiting nating Pangulong si Gloria Macapagal-Arroyo ang ating Sandatahang Lakas at kanyang inalipusta ang lahat ng kumukundena sa paglabag nito sa karapatang pantao. Makaraan ang wala pang isang buwan, natagpuan sa Arakan Valley ang mga bangkay nina Benjaline "Beng" Hernandez, Crisanto Amora, Vivian Andrade, at Labaon Sinunday na pawang nagtataglay ng naghuhumiyaw na mga palatandaan ng kasadistahan ng lubhang matapang na militar na walang nalalamang utasin kundi ang mga nagsusulong ng kapakanan ng bayang dapat ay kanilang pinaglilingkuran.

Malaki ang salaping inilalaan ng pamahalaan sa militar. Dalawampu't isang porsiyento ng kabuuang pambansang gugulin ang inilalaan taun-taon sa militar, na nahihigitan lamang ng apatnapu't siyam na porsiyentong laan sa mga panlabas na utang ng kung sinu-sinong Pangulo at hindi naman pinakinabangan ng bayan. Dahil dito'y kayraming mahihirap na hindi makapag-aral nang maayos, hindi makapagpagamot nang maayos, at walang matirhang maayos.

Bilang kabayaran, tinatapatan nila ng kaimpaktuhan ang mga pangarap ng bayan.

---------------
Si Alex, 24, ay isang manunulat sa IBON Foundation. Sangkot siya sa mga panlipunan at pampulitikang kampanya, sa lansangan man o sa Internet.

For comments and reactions to this article, please visit Tinig.com Forums.