HALOS ARAW-ARAW, nakikita ko siya dun sa sulok na iyon. Sa sulok ng isang botika kung saan labas-masok ang mga taong minsan ay pansinin siya at minsan ay layuan at pandirihan. Suot ang sira-sirang daster at saya, kipkip ang gulagulanit na bayong. Ang mga sinelas na waring mapipigtas sa ano mang oras na siya ay humakbang.

Mga sitenta hanggang otsenta ang sapantaha kong edad niya. Wala na ni isang itim na hibla sa kanyang nakapusod na buhok. Bahagya nang pakuba ang kanyang likod, na marahil dala ng kahirapan.

Sa tuwing makikita ko ang matandang iyon, parang pinipiga ang aking puso.
Nagtatanong ako sa aking sarili kung bakit pinabayaan siya ng kanyang mga anak na nararapat sanang nag-aaruga sa kanya. Di ko naman sya kinakausap, tinitingnan ko lamang ang kanyang mukha na kumulubot na ang balat sa paglipas ng panahon. Ang mga matang dati'y puno ng saya, ngayon ay bakas ang lungkot at dalamhati. Mga labing sinisilayan ng ngiti na ngayon ay di man lamang kumibot para makabakas ng kasiyahan. Di ako makatagal sa pagkakatingin. Tutulo ang aking luha. Hindi ko siya kaano-ano ngunit malakas ang lukso ng pagkaawa. Naaalala ko tuloy ang mga araw ko sa piling ng aking Lola.

Lumaki ako sa piling ng aking mga Lola, wala nang kinagisnang mga Lolo.
Naaalala ko pa noon kung paano akong alagaan ng aking Abuela. Kapag sinumpong ng baltik at pagkapilya, kahit mali ako at dapat paluin, kakampi ko si Lola. Minsan nga, naghabulan pa sila ng aking Tatay. Pinalo ako noon dahil kinati ako ng paglalaro ng holen, kababaeng tao ko raw, larong lalaki ang aking kinahihiligan. Di lamang yun, nakalupasay pa daw ako sa lupa. Lumatay ang hampas ng sinelas sa aking hita, nakita ni Lola. Galit nyang sinugod ang aking amang nagulat. Katawa-tawa ang labas nilang dalawa, mahiya mo isang binatilyo pa ang aking ama na may ginawang kabulastugan, habol-habol ni Lola Tarneng na may nakahambang tambo.

Sa tuwing magkakasakit ako, palaging may Mirinda at biskwit na bigay ang Lola. Minsan, kapag sinipag syang manungkit, may kaimito pang kasama yun.

Para kong ina, hindi rin natutulog hanggang hindi bumababa ang aking lagnat. Kahit saang lakad, bitbit niya ako. May pagmamalaking ipinapakilala, "ito ang aking apo, ang mabait kong apo."

Tampulan ako ng tukso noon. Kahit hanggang magdalaga na, "Lola's girl" pa rin ang taguri sa akin ng aking mga pinsan. Kahit nga mga tiyahin ko, halatang selos sa buhos na atensyon na ibinibigay ng Lola Tarneng ko.

Lumaki ako at nagka-isip na dala ang gabay at aral ng Lola. Nang magkolehiyo na ako, ang kapatid ng aking Tatay ang kumupkop sa kanya. Di ko siya madalas makita dahil may kalayuan ang lugar kung saan sya nakatira.

Isang araw, pagbisita ko, di na nya ako makilala. Dala na siguro ng katandaan, bumalik siya sa pagkabata. Di na matatas magsalita, di na rin makalakad. Nais kong paglingkuran si Lola, ngunit ang panahon ang naging sagabal sa pagnanais ko. Kailangan kong pumasok sa eskwelahan para makatapos.

Ibibigay ko kay Lola ang diploma ko. Kagaya ng pagbibigay niya ng kanyang mga natatagong hiyas na kanyang naipon. Kay Lola ko ipapakita ang transcript ko na may kaaya-ayang mga marka. Kahit na "spoiled" ako, sabi nila, ang mga disiplinang itinimo ni Lola sa aking isipan ay higit sa gradong aking nakuha.

Isang araw, pagkagaling ko sa eskwelahan, sinundo ako ng Tatay, papasyal daw kami kay Lola.

Excited ako, magdadala ako ng juice saka biskwit na paborito niya. Tanda ko kung paano niya imustra na ganun ang gusto niyang kainin. Dadalhan ko na rin ng mangga. Natutuwa akong makita sya kapag nilalagyan ng pang-adornong hiwa ang bahagi ng pisngi ng mangga bago niya ito kainin.

Nanlamig ang buo kong katawan nang makita ko si Lola, sa isang puting higaang may salamin. Suot ang paborito niyang saya. Di ko na siya makausap, di ko na mahawakan, di ko na mayakap. Pakiramdam ko, wala akong kwenta ng mga panahon na iyon. Wala ako sa tabi ng aking pinakamamahal na Lola nang siya'y panawan ng hininga. Hininga na siyang madalas na magugugol sa aking tabi. Umalis na Lola ko. Di niya ako isinama.

Iniwan niya ang munting pag-aaring sa akin nakapangalan. Ultimo mga magagandang daster na kanyang naiwan ay sa akin ipinabigay. Maraming pinsan at tiyahin ang nagnais na makatanggap ng mana ni Lola. Sa akin, wala akong paki-alam sa mga bagay na iyon. Mas mahalaga ang aking Abuela higit sa lahat. Ang pag-aaruga niya at pagkalinga sa akin na sana'y aking nasuklian ay hindi ko nagawa. Kagandahan ng kalooban at pagtulong sa kapwa ang kanyang ipinamana sa akin. Sa kanila na ang mga alahas na iyon, ang ala-ala ng lola ko ang aking dadalhin. Sampung brilyantes man ay hindi iyon mahihigtan.

Umuulan nang ako'y bumaba sa jeep na aking kinalululalan. Pasado alas otso na, malapit nang magsara ang botika. Di ko inaasahan na naroon pa rin ang matandang pulubi. Lumapit ako sa kinaroroonan niya. Nagbibilang ang kanyang mga nanginginig na kamay ng mamisong marahil ay napaglimusan nya sa buong maghapon. Tumigil siya sa pagkukwenta nang makitang parating ako.

Nginitian ko siya at saka tinanong, "Kumain na po ba kayo?". Nakita ko ang pagliwanag ng kanyang mga mata, sabay sabing "Hindi pa nga ineng eh".. sa nanginginig din niyang tinig. "Hali ho kayo, dun tayo sa kainan magbilang ng pera ninyo". Sa unang pagkakataon, sumilay ang kiming ngiti sa kanyang mga papas na labi. "Nakakahiya naman sa iyo ineng". "Wala po iyon, gabi na, hindi na po dapat sa katulad ninyo ang may edad na nagpapalipas ng gutom at nagpapaulan", tugon ko sa kanya.

Tumitig muna siya na wari'y naninimbang kung siya ay sasama. Sa huli'y kinuha niya ang nakalahad kong palad. Binuksan ko ang aking payong at marahan kaming naglakad patungo sa kainan.

Wala akong paki-alam kung ako'y pinagtitinginan ng mga tao. Di ko pansin kung ano man ang kanilang sinasabi. Basta sa aking puso at isip, nakatulong ako. Nakatulong ako kay Lola...

-----------------
Si Guerera, 24, taga-Laguna, ay laging tumatambay sa Rebelde.com. Mahilig siyang magsulat, umawit at magpatugtog ng piano.

For comments and reactions to this article, please visit Tinig.com Forums.