EDSA 3: Tanaw mula sa loob

Unang pahina

Sari-saring Kwento
Kung ang gabing ito ay isang maikling kwento, ano ang naghihintay na eksena bukas ng umaga? Para bang may malagim na katapusang itinatago ang dilim, at maya-maya'y tigmak ng dugong isasabog naman ng bukangliwayway. Habang naghahanap ng masisindihan ng yosi, inaalala ko ang kung anu-anong detalye ng mga naging masaker sa Chile at Indonesia. At sino ang makakalimot sa mga kabataang walang buhay na inumaga dito sa Mendiola noong FQS?

Samantala, may kani-kanya rin namang short stories itong mga kapwa ko refugees. Halimbawa, itong si Senen, dating LFS member noong Philo student siya, ay papauwi na galing Mendiola at kasalukuyang umiihi sa ilalim ng Nagtahan nang matanaw niyang nagma-martsang tila army ng mga zombies ang mga kampon ni Erap mula sa pinakadulung-dulo ng kalsada. Labis siyang namangha sa dami ng mga ito at sa nakakikilabot nilang ingay, dahilan upang siya'y lagnatin at masuka sa kanyang kinatatayuan. Iika-ika siyang nagtatakbo palayo, lampas sa mga kubling eskinita, pabalik sa pinanggalingan nyang rally. At dito na niya sa Beda natapos ang jingle niya.

Aling Paz ang pangalan ng aleng nagtago sa likod ng pader, kasama ang kanyang anak. Nagtitinda siya ng kendi at sigarilyo kanina nang magkagulo. Sa takot, naiwan niya ang lahat ng kanyang mga paninda. Marusing silang pareho at mukhang gutom na gutom. Kinaumagahan, makikita ko siyang muli sa ilalim ng punong akasya habang pinapatulog niya ang kanyang bunso, at kumakain siya ng chicken sandwich.

Si Mang Domeng naman ang aming kusinero. Chief cook siya sa isang hotel sa Malate. Tatahi-tahimik lang siya sa isang tabi, na parang ayaw masangkot sa kung ano pang dagdag na gulo. Pero nang maubusan ako ng Winston, iniabot nya yung kaha niya ng Hope. Payat siya, marami nang puting buhok at paos ang boses. Sabi niya, marami siyang mga kasamang nakaalis na kanina; nagpaiwan lang siya. Dagdag pa ni Mang Domeng: "Pag nakalaya tayo dito, punta kayo sa hotel namin minsan at ipagluluto ko kayo."

Alas-singko na ng umaga. Nahihimbing sa semento ang aming mga kasama. Sumandal ako sa poste at lumipad sa kabilang mundong walang panaginip.

Pwersa ng Masa
Nagising ako sa alarm clock ng mga armalayt. Umaga na. Sa gitna ng malawak na football field, nakapalibot kami habang ipinapaliwanag ni Chito Gascon ng KOMPIL kung ano na ang nangyayari sa labas. Aniya, wala pang katiyakan kung gaano pa katagal kami rito sa loob. Sa himpapawid, dalawang helikopter ang biglang sumulpot, umikot nang ilang beses na parang nagmamanman. Sa ilang saglit, inakala kong pauulanan kaming lahat ng machine gun.

Samantala, mapapanood sa loob ng van ng Channel 4 kung paanong pagdadamputin ng mga pulis ang mga pro-Erap. Anasan at sigawan mula sa aking mga kasama.

"Buti nga sa inyo, mga gago!"

"Dapat nga, kanina pa nila ginawa 'yan. Ilang oras na tayong stranded dito!"

"Bakit di pa pagbabarilin ang mga put---a!"

"Maximum tolerance daw kasi."

"Tayo ang dapat isipin ni Gloria, hindi sila."

"Ang babaho nila! Nangangamoy hanggang dito!"

Muli, napaliligiran ako ng mga mukha ng People Power 2: office worker, aktibista, manggagawa, madre, doktor, musikero, businessman, probinsyano, kolehiyala, bading at lesbyana, mag-syota. Kami ang minsan pang nagpagulong sa makinarya ng pagtutol. Kami ang nagising at kumilos upang patalsikin ang pangulong mandarambong.

Alas onse ng tanghali nang pasukin namin ang mga bakanteng klasrum ng Beda. Kung makapasok man ang mga pro-Erap sa kampus, mahihirapan silang matunton ang kinalalagyan namin. Abot-tanaw mula rito sa kubling silid ang geyt. Sa kabila, naroon ang batalyon ng mga kaaway: nag-iipon ng lakas, naghihintay ng tamang oras. Maririnig ang nakasisindak nilang sigaw na parang hamon ng isang hayok na tribu. Binabalya nila, kinakalampag ang geyt. May ilang nagtatangkang umakyat sa pader. Alam nilang narito kami.

Kung napapanood lang ito ni Revsee, sasabihin ko sa kanyang nagising na ang masang Pilipino. Ngunit ang gumising sa kanila ay hindi si Marx o si Mao, hindi si Bonifacio o si Rizal o si Recto, kundi si Joseph Estrada. Ngayo'y naghihimagsik sila, they're storming the Bastille kumbaga, pero tayo ang nais nilang lipulin. Namputsa, nasa kabilang dulo na naman sila. Ang Masa, Bayani at Tagapaglikha, ay hindi kilala ang kanyang kaaway. Heto tayo, kasama natin ang United Front, ang hindi namamatay na Middle Class: office worker, madre, doktor, musikero, businessman, estudyante. At kahit pa mamasdan ko ang kakapusan ng kanilang ideolohiya, hindi ko maikakailang kaparehong-kapareho ko sila. Sa mga sandaling 'to, natuklasan kong katulad nila, kinatatakutan ko at kinamumuhian ko ang Masa.

Ang sumunod na ugong ng mga baril ay tumagal ng minuto, kasabay ng libu-libong hintakot na sigaw. Mula sa kabila ng geyt, umalsa ang makapal na ulap ng tear gas at dinala ng hangin sa loob ng silid.

Eskapo
Sa gitna ng pagsusulat ng isa sa mga naunang talata, nagsimulang maglabasan sa silid ang aking mga kasama. "Wala na raw sila," ang paulit-ulit na balita. Nakahinga nang maluwag ang lahat. Isinilid ko ang notebook sa bag, bumangon sa higaang karton.

Nang bumukas ang geyt palabas ng Mendiola, nagpalakpakan at nagsigawan ang mga tao. "Tenkyu! Tenkyu!" ang masaya nilang bati sa mga kagawad ng PNP. Sa labas, nagkalat sa kahabaan ng Mendiola ang mga labi ng naganap na gyera. Malalaking tipak ng bato at semento ang tila ibinuhos ng bagyo sa gitna ng kalsada. Lumingon ako sa dakong Legarda kung saan naitaboy ang mga pro-Erap. Isang tsinelas ang nakita kong naiwan sa kalsada.

Nilakad namin ang daan patungong Malacañang, natatanuran sa magkabilang panig ng mga pulis, sundalo, at tangke. Sa geyt ng Malacanang, dalawang kalalakihang maka-Erap ang bitbit ng mga pulis. Duguan silang kinaladkad at paupong isinandal sa geyt ng palasyo. Mabilis silang pinaligiran ng mga tao. Isang tadyak ang umabot sa tagiliran ng isa sa kanila. "Magkano?" ang nang-uusig na tanong ng isa sa amin. Ngunit nakatingin sila sa malayo, tila hindi alam kung nasaan sila.

Mula sa hardin ng Malacañang, kung saan tinanggap kami ng Pangulong Arroyo, inihatid kaming lulan ng barge sa kabilang pampang ng Ilog Pasig. At mula doon, isang van ang nagsakay sa amin patungong backgate ng palasyo, kung saan lumabas kami sa bandang Paco.

Hang-over
Mahigit kalahating taon na ang nagdaan mula nang maganap ang kwentong ito (kung kwento nga itong masasabi). Napakalapit ko man sa lugar ng pinangyarihan, hindi ko namasdan ang kanyang kabuuan, maliban sa mga ulat na napanood na lamang sa TV kinagabihan. Sa loob ng silid, sa likod ng geyt, hindi ko namukhaan ang galit ng aking mga kababayan.

At naiisip ko: isa ring malaking Silid ang naghihiwalay sa atin sa mundong ginagalawan nila. Isang higanteng Geyt ang tumatakip sa ating mga mata palayo sa mundo ng kanilang karanasan. Dahil dito, hindi natin masakyan kung anong "world view" ba ang nagsabi sa kanila upang ituring nilang tagapagligtas si Erap. Sa isang banda, mukhang isinasadula ng ating lipunan ang isang makabagong Allegory of the Cave (o of the Gate?) ni Plato.

At malay natin, baka tulad ng bugtong ni Plato, naghihintay din ang sarili nating kalayaan sa piling nila, hindi sa loob ng ating mga silid, kundi sa labas ng kweba.

Isang computer programmer si Ronald kung hindi siya kasama sa mga rally. Mag-iisang taon nang hindi niya naipapasa ang requirement na romansang nobela ni Prof. Rubin sa UP.

For comments and reactions to this article, please visit Tinig.com Forums.